
جام جهانی
راز کوچک روی آستینها
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایو اسکور، بعضی جزئیات جام جهانی جلوی چشم همه هستند اما کمتر کسی دربارهشان حرف میزند. پچهای کوچک روی آستین بازیکنان هم از همین جنساند. زیر نشان جام جهانی دیده میشوند، خیلی کوچکاند و شاید در نگاه اول چیزی شبیه تزئین لباس به نظر برسند. اما ماجرا فقط لباس نیست.
این پچها بخشی از برنامه تازه فیفا، فناتیکس و تاپس هستند. قرار است بعد از بازی از پیراهن بازیکنان جدا شوند و چند سال بعد داخل کارتهای کلکسیونی تاپس قرار بگیرند. یعنی چیزی که امروز روی آستین مسی، رونالدو، مودریچ یا یک بازیکن تازهوارد دیده میشود، ممکن است در آینده به یک کارت امضاشده و بسیار کمیاب تبدیل شود.
نکته عجیب اینجاست که فیفا، فناتیکس، تاپس و حتی گزارشگران بازیها زیاد درباره این پچها توضیح ندادهاند. جام شروع شده، بازیکنان این نشانها را میپوشند و تصاویرشان در پخش تلویزیونی دیده میشود اما هنوز بخش زیادی از برنامه برای هواداران مبهم مانده است.
ریشه ماجرا به قرارداد جدید فیفا و فناتیکس برمیگردد. فناتیکس مالک تاپس است و قرار است از سال ۲۰۳۱ حق تولید کارتها و استیکرهای جام جهانی را بگیرد. این یعنی همکاری چند دههای فیفا با پانینی بعد از جام جهانی ۲۰۳۰ تمام میشود. اما برنامه پچهای پیراهن از همین جام جهانی ۲۰۲۶ شروع شده است.
جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، زمان اعلام این همکاری گفته بود این قرارداد چند سال دیگر شروع میشود اما یک بخش آن از همین جام جهانی آغاز خواهد شد. همان برنامه پچ پیراهن بازیکنان. مایکل روبین، مدیرعامل فناتیکس، هم توضیح داده بود که تاپس در ورزشهای دیگر هم چنین برنامههایی را چند سال قبل از شروع رسمی حق تجاری راه انداخته است. یعنی تاپس از حالا برای آینده فوتبال مواد خام جمع میکند.
در ابتدا بعضی هواداران نگران شدند که این پچها بخش بزرگی از پیراهن را بگیرند. اما واقعیت خیلی کوچکتر بود. پچها ریز هستند و بیشترشان روی آستین، درست زیر نشان جام جهانی ۲۰۲۶ قرار گرفتهاند. حتی خیلی از بینندهها شاید اصلاً متوجه آنها نشده باشند.
خود نشان جام جهانی روی آستین هم معنی دارد. تیمهایی که قبلاً قهرمان جام جهانی شدهاند، نشان طلایی میپوشند. آرژانتین، اروگوئه، آلمان، برزیل، انگلیس، فرانسه و اسپانیا در این گروهاند. بقیه تیمها بسته به رنگ آستین، نشان سفید یا مشکی دارند. آستین روشن، نشان مشکی میگیرد. آستین تیره، نشان سفید.
زیر همین نشان اصلی، پچهای کوچکتر دیده میشوند. یکی از آنها پچ اولین بازی است. این پچ را بازیکنانی میپوشند که برای اولین بار در جام جهانی بازی میکنند. این بخش رسماً اعلام شده اما کنار آن چند نشان دیگر هم دیده شده که فیفا هنوز درباره همه آنها توضیح عمومی کامل نداده است.
طبق سند راهنمای لباس جام جهانی که فوتی هدلاینز به آن دست پیدا کرده، چند مدل پچ دیگر هم وجود دارد. اتلتیک از فناتیکس درباره این پچهای اضافه سؤال کرده اما فناتیکس توضیحی نداده است. فیفا هم به درخواست اطلاعات بیشتر پاسخ نداده است.
یکی از این پچها، نشان میراث است. این نشان برای بازیکنانی است که در پنج جام جهانی یا بیشتر بازی کردهاند. لوکا مودریچ، یوتو ناگاتومو، مانوئل نویر، کریستیانو رونالدو و لیونل مسی از این گروهاند. تصویر بازیکن روی این پچها ظاهراً برای هر نفر اختصاصی است. البته گیلرمو اوچوا احتمالاً این نشان را نمیپوشد، چون هرچند در شش فهرست جام جهانی حضور داشته، فقط در سه دوره بازی کرده است.
پچ کفش طلا برای بازیکنانی است که قبلاً در یک دوره جام جهانی آقای گل شدهاند. کیلیان امباپه، هری کین و خامس رودریگز در این گروه قرار میگیرند.
پچ دستکش طلا برای دروازهبانانی است که قبلاً بهترین دروازهبان یک دوره جام جهانی شدهاند. مانوئل نویر، امیلیانو مارتینز و تیبو کورتوا از این گروهاند.
پچ توپ طلا هم برای بازیکنانی است که قبلاً بهترین بازیکن یک دوره جام جهانی شدهاند. لیونل مسی و لوکا مودریچ این نشان را دارند.
همینجا ماجرا جالبتر میشود. بعضی بازیکنان میتوانند همزمان چند نشان داشته باشند. نویر هم شرایط نشان میراث را دارد و هم پچ دستکش طلا را. اما در بازی اول آلمان فقط نشان میراث را پوشید. مسی اما نشان میراث را روی آستین راست داشت و پچ توپ طلا را روی آستین چپ، زیر بازوبند کاپیتانی. هنوز معلوم نیست نویر در بازیهای بعدی پچ دستکش طلا را میپوشد یا نه.
درباره پچ اولین بازی هم هنوز همه چیز قطعی نیست. در برنامههای مشابه، این پچ معمولاً فقط در اولین مسابقه استفاده میشود. بازیکن یک بار آن را میپوشد، بعد از بازی جدا میشود و برای کارت آینده نگه داشته میشود. احتمالاً در جام جهانی هم همین مسیر دنبال میشود اما هنوز توضیح رسمی کامل منتشر نشده است.
هواداران هم نمیتوانند این پچهای اختصاصی را رسمی بخرند. این پچها فقط برای خود بازیکنان هستند تا خاص بودنشان حفظ شود. ارزششان دقیقاً از همین کمیابی میآید. قرار نیست هر هواداری نسخه مشابه را روی پیراهنش داشته باشد.
بعد از بازی، پچ از پیراهن جدا میشود. بعداً داخل یک کارت کلکسیونی تاپس قرار میگیرد. بازیکن هم کارت را امضا میکند. نتیجه، کارتی است که هم بخشی از پیراهن واقعی بازیکن را دارد، هم امضای خودش را. برای فوتبالدوستان و کلکسیونرها، چنین چیزی فقط یک کارت نیست. یک تکه از زمان است.
البته این کارتها زود وارد بازار نمیشوند. قرارداد رسمی تاپس با فیفا از سال ۲۰۳۱ شروع میشود. تا آن زمان، پانینی همچنان حق رسمی کارتها و استیکرهای فیفا را دارد و این حق تا جام جهانی ۲۰۳۰ ادامه پیدا میکند. برای همین، پچهایی که امروز در جام جهانی ۲۰۲۶ دیده میشوند، احتمالاً سالها بعد وارد بستههای تاپس خواهند شد.
حتی ممکن است ابتدا به جای کارت اصلی، یک کارت جایگزین داخل بسته قرار بگیرد. بعداً کارت واقعی برای دارنده آن ارسال میشود تا وضعیت پچ حفظ شود. این روش برای کارتهای حساس و گرانقیمت استفاده میشود.
نحوه نصب پچها هم مهم است. چون قرار است بعد از بازی جدا شوند، مثل نشانهای دائمی دوخته یا پرس حرارتی نمیشوند. با چسب روی پیراهن قرار میگیرند. همین جدا کردنشان را آسان میکند اما یک مشکل هم دارد. ممکن است در جریان گرم کردن یا خود بازی شل شوند یا جابهجا شوند.
در همین جام جهانی هم نمونههایی دیده شده است. پچ اولین بازی اندی رابرتسون، کاپیتان اسکاتلند، در بازی افتتاحیه تیمش مقابل هائیتی ظاهراً شل شده بود. پچ پاتریک بیچ، دروازهبان استرالیا، هم در نمایش خوبش مقابل ترکیه انگار روی آستین بالا رفته بود. وقتی پچ با چسب روی لباس میماند، چنین اتفاقهایی عجیب نیست.
ارزش این کارتها هم میتواند خیلی متفاوت باشد. بعضی شاید فقط چند صد دلار قیمت بخورند. اما بعضی دیگر میتوانند از یک میلیون دلار هم عبور کنند. همه چیز به نام بازیکن، لحظه ثبتشده، کمیابی کارت و اهمیت آن جام جهانی بستگی دارد.
در ورزشهای دیگر، کارتهای مشابه قبلاً به رقمهای سنگین رسیدهاند. کارت پچ اولین بازی پل اسکینز در مارس ۲۰۲۵ با قیمت ۱.۱۱ میلیون دلار در حراج فناتیکس پریمیر فروخته شد. کارت طلایی و امضاشده جاش آلن با پچ جایزه ارزشمندترین بازیکن هم در اوایل می به قیمت ۱.۳۵ میلیون دلار رسید. اوایل ژوئن هم کارت خاص شی گیلجس الکساندر با پچ طلایی و امضا، در حراج گلدین به قیمت ۱.۰۶ میلیون دلار رسید. اینها مثال بازارند، نه اصل داستان فوتبال.
در فوتبال، نامهایی مثل مسی و رونالدو میتوانند این بازار را جدیتر کنند. اگر کارتهای مربوط به آنها وارد بازار شوند، احتمال رسیدن به مرز یک میلیون دلار بسیار بالاست. دلیلش روشن است. جام جهانی ۲۰۲۶ احتمالاً آخرین جام جهانی هر دو نفر است. میراثشان ساخته شده و بعید است ارزش کارتهایشان تا زمان تولید این کارتها، یعنی زودتر از ۲۰۳۱، افت بزرگی داشته باشد.
لامین یامال هم میتواند یکی از نامهای مهم این مسیر باشد. اگر ستاره ۱۸ ساله اسپانیا همین روند را ادامه بدهد، کارت او تا زمان چاپ میتواند وارد محدوده قیمتهای هفترقمی شود.
این یعنی پچهای کوچک روی آستین فقط جزئیات لباس نیستند. امروز در جریان بازی دیده میشوند، بعد از مسابقه جدا میشوند و چند سال بعد ممکن است در کارتهای امضاشده به بازار برگردند. فیفا زیاد دربارهشان حرف نزده اما تاپس و فناتیکس از حالا آینده را آماده میکنند.
در جام جهانی، همه چشمها دنبال گل، نتیجه و جدول است. اما یک بازی دیگر هم آرام روی آستینها جریان دارد. بازی پچها، نشانها و کارتهایی که شاید سالها بعد، قیمتشان از خود پیراهن بیشتر شود.
عکس: رویترز