
جام جهانی
عددهایی که تسلط پرتغال را لو میدهند
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایو اسکور، پرتغال بعد از توقف مقابل کنگو به یک جواب قاطع نیاز داشت و این جواب را در هیوستون داد. تیم روبرتو مارتینز از همان شروع بازی، ازبکستان را عقب برد، زود به گل رسید و بعد اجازه نداد بازی از کنترلش خارج شود. نتیجه ۵-۰ بود اما داستان فقط در پنج گل خلاصه نمیشد. پرتغال توپ را داشت، فضا را گرفت، محوطه را اشغال کرد و ازبکستان را مجبور کرد بیشتر وقت بازی فقط آتش خاموش کند.
این شب، شب تاریخسازی کریستیانو رونالدو هم بود. او با دو گل مقابل ازبکستان به اولین بازیکن تاریخ تبدیل شد که در ۶ دوره جام جهانی گل میزند. ۲۰۰۶، ۲۰۱۰، ۲۰۱۴، ۲۰۱۸، ۲۰۲۲ و حالا ۲۰۲۶. رونالدو در ۴۱ سال و ۱۳۸ روزگی هنوز در جام جهانی گل میزند و بعد از روژه میلا، دومین گلزن مسن تاریخ این رقابتهاست. گل دومش هم او را به ۱۰ گل رساند تا از اوزهبیو عبور کند و بهترین گلزن تاریخ پرتغال در جام جهانی شود.
پرتغال خیلی زود در را باز کرد. دقیقه ۶، پدرو نتو در سمت راست مدافع مستقیمش را درگیر کرد، ژائو کانسلو از پشت اضافه شد و توپ را از لب خط به دهانه دروازه فرستاد. رونالدو همان جایی ایستاده بود که باید. یک ضربه اول، یک تمامکنندگی سریع و گل اول. این گل برای ازبکستان بدترین سناریوی ممکن بود، چون تیم فابیو کاناوارو هنوز در حال پیدا کردن ریتم دفاعی خودش بود و ناگهان مجبور شد از همان شروع، عقبافتادگی را هم مدیریت کند.
گل دوم فقط ۱۱ دقیقه بعد رسید. خطا روی پدرو نتو، پشت محوطه جریمه، صحنهای ساخت که همه منتظر ضربه رونالدو بودند. اما رونالدو نقش طعمه را بازی کرد و نونو مندز ضربه را زد. شوت زمینی او از کنار دیوار دفاعی رد شد و به گوشه دروازه رفت. این گل فقط یک ضربه ایستگاهی خوب نبود. نشانهای از هوشمندی پرتغال بود. ازبکستان خودش را برای رونالدو آماده کرده بود اما ضربه از جایی آمد که انتظارش را نداشت.
ازبکستان برای چند لحظه فکر کرد به بازی برگشته است. عزیز غنیاف با یک شوت سنگین دروازه پرتغال را باز کرد اما بازبینی ویدیویی جشن را قطع کرد. خطا روی کانسلو گرفته شد و گل برگشت. همین صحنه، بازی را بیشتر به سمت پرتغال هل داد. چند دقیقه بعد، برونو فرناندز از بین خطوط صاحب توپ شد، حرکت رونالدو را دید و با یک پاس عمقی دقیق او را روبهروی دروازه گذاشت. رونالدو هم توپ را به گوشه فرستاد تا پرتغال در دقیقه ۳۹، بازی را تقریبا تمام کند.
نیمه اول یک پیام روشن داشت. پرتغال فقط جلو نیفتاده بود، ساختار بازی را هم برده بود. آرایش ۴-۲-۳-۱ مارتینز مقابل ۳-۴-۲-۱ ازبکستان خیلی زود برتری عددی و فضایی ساخت. پرتغال عرض زمین را گرفت و با بالا بردن مدافعان کناری، خط دفاعی ازبکستان را کش داد. وقتی این خط کشیده شد، فاصله بین مدافعان کناری و مدافعان میانی زیاد شد. همانجا بود که برونو فرناندز و رونالدو مدام دنبال فضا میگشتند.
سمت چپ پرتغال مهمترین مسیر حمله بود. نونو مندز در این بازی فقط یک مدافع چپ نبود. او بازی را جلو میبرد، عرض میداد، توپ را حمل میکرد و ازبکستان را در سمت خودش عقب نگه میداشت. ۹۷ لمس توپ، ۱۶ حمل توپ و بیش از ۱۵۲ متر پیشروی با توپ نشان میدهد پرتغال چطور از او برای شکستن فشار و جلو بردن حمله استفاده کرد. وقتی یک دفاع چپ چنین عددهایی دارد، یعنی حمله فقط از مهاجمان ساخته نشده؛ یکی از موتورهای اصلی بازی از عقب زمین روشن شده است.
ازبکستان در دفاع آخرین نفسهایش را هم گذاشت. ۲۹ دفع توپ و ۱۴ قطع توپ نشان میدهد این تیم بارها جلوی خطر را گرفت. اما مشکل اینجا بود که هر دفع توپ، فقط چند ثانیه زمان میخرید. توپ دوباره به پرتغال برمیگشت. پرتغال ۵۰ ریکاوری داشت و در تکلها به موفقیت ۸۶ درصدی رسید. این یعنی تیم مارتینز بعد از لو دادن توپ هم سریع واکنش نشان میداد و اجازه نمیداد ازبکستان ضدحمله را به موقعیت تبدیل کند.
مشکل اصلی ازبکستان خروج از فشار بود. این تیم وقتی توپ را پس میگرفت، راه سالمی برای جلو بردن آن نداشت. ازبکستان فقط ۸ پاس بلند موفق از ۲۸ تلاش ثبت کرد. ارسالهایش هم هیچ کمکی نکردند. ۸ ارسال، بدون حتی یک ارسال موفق. پاس عمقی هم نداشت. پرتغال ۳ پاس عمقی موفق زد اما ازبکستان در این بخش روی صفر ماند. این یعنی تیم کاناوارو نه از زمین، نه از هوا و نه از پشت خط دفاع پرتغال راه فرار پیدا نکرد.
عددها همین تصویر را کامل میکنند. پرتغال بازی را با ۶۶ درصد مالکیت، ۱۷ شوت، ۹ شوت در چارچوب و ۲.۴۴ گل مورد انتظار تمام کرد. ازبکستان فقط ۷ شوت زد، ۲ ضربه در چارچوب داشت و گل مورد انتظارش به ۰.۲۴ رسید. اختلاف اصلی اما در موقعیتهای بزرگ بود. پرتغال ۷ موقعیت بزرگ ساخت و ازبکستان حتی یک موقعیت بزرگ هم نداشت. این یعنی نتیجه پرگل، اتفاقی از دل بازی بیرون نیامد. کیفیت موقعیتها هم همین نتیجه را فریاد میزدند.
پرتغال در محوطه هم ازبکستان را خفه کرد. لمس توپ در محوطه جریمه ۳۸ به ۶ به سود پرتغال بود. ورود به یکسوم دفاعی حریف هم ۷۹ به ۳۱ تمام شد. این عددها نشان میدهند بازی بیشتر از آنکه در میانه زمین گیر کند، در زمین ازبکستان جریان داشت. پرتغال هر بار حمله را از نو ساخت، توپ را به کنارهها برد، از نیمفضاها وارد شد و خط دفاعی ازبکستان را دوباره مجبور به عقبنشینی کرد.
گل چهارم هم از همین فشار طولانی آمد. دقیقه ۶۰، کرنر برونو فرناندز با برخورد به عبدالقادر خوسانوف و بعد ابدالووحید نعمتوف وارد دروازه شد. این گل به اسم دروازهبان ازبکستان ثبت شد اما ریشهاش در همان چیزی بود که تمام بازی تکرار شد؛ فشار پرتغال، تجمع در محوطه و ناتوانی ازبکستان در پاک کردن کامل خطر.
بعد از گل چهارم، پرتغال بازی را نکشت بلکه کنترلش کرد. مارتینز با تعویضها انرژی تیم را نگه داشت و بدون از دست دادن نظم، خط حمله را تازه کرد. رافائل لیائو از روی نیمکت آمد و در دقیقه ۸۷ کار را تمام کرد. ارسال نلسون سمدو کامل دفع نشد و توپ جلوی پای لیائو افتاد. ضربه او محکم و بیرحم بود. گل پنجم، امضای آخر روی شبی بود که پرتغال از اول تا آخر، یک سر و گردن بالاتر بازی کرد.
نونو مندز با امتیاز ۸.۶ فایو اسکور بهترین بازیکن زمین شد. او گل زد، ۳ پاس کلیدی داد، یک موقعیت بزرگ ساخت و در دفاع هم ۲ تکل موفق، ۶ ریکاوری و ۹ دوئل برده داشت. مندز در یک بازی هم عرض حمله را داد، هم توپ را جلو برد، هم به محوطه نزدیک شد و هم پشت سرش را پوشش داد. برای همین انتخاب او به عنوان بهترین بازیکن زمین، فقط به خاطر گل نبود. او ستون فنی سمت چپ پرتغال بود.
برونو فرناندز هم یکی از چهرههای کلیدی بازی بود. او با امتیاز ۸.۷، یک پاس گل داد و ۲ موقعیت بزرگ ساخت. نقش او بین خطوط مهم بود، چون ازبکستان با سه مدافع مرکزی و دو هافبک میانی میخواست مرکز زمین را ببندد. اما برونو مدام بین خط هافبک و دفاع ازبکستان جا میگرفت و با پاسهای رو به جلو، ساختار دفاعی حریف را میشکست. پاس او روی گل دوم رونالدو، خلاصه همین نقش بود.
رونالدو هم با امتیاز ۸.۳، همان کاری را کرد که پرتغال از او میخواست. او ۷ شوت زد، ۵ ضربه در چارچوب داشت و دو بار گل زد. بحثها قبل از بازی درباره جایگاه او در ترکیب زیاد بود، مخصوصا وقتی مسی، امباپه و هالند شروع درخشانی در جام داشتند. اما رونالدو با این نمایش جواب داد. او شاید دیگر مثل گذشته همه زمین را نمیبلعد، اما داخل محوطه هنوز یک تهدید زنده است. پرتغال هم دقیقا همین را از او میخواهد.
ازبکستان از نظر روحیه کم نگذاشت، اما ابزار کافی برای زنده ماندن در این بازی نداشت. الدور شومورودوف تلاش کرد تیم را جلو بکشد و ۴ پاس کلیدی داد. عزیز غنیاف هم با ۶ ریکاوری یکی از فعالترین بازیکنان تیمش بود. اما وقتی تیمی فقط ۶ لمس توپ در محوطه حریف دارد و هیچ موقعیت بزرگی نمیسازد، تلاش فردی به تنهایی کافی نیست. ازبکستان بیشتر جنگید تا بازی کند.
شب نعمتوف هم سختتر از همه بود. او ۴ مهار و ۲ مهار موقعیت بزرگ داشت، اما گل به خودی و عدد منفی ۱.۰۸ در گلهای جلوگیریشده، کارنامهاش را سنگین کرد. البته مشکل فقط دروازهبان نبود. وقتی یک تیم اینقدر عقب مینشیند و اینقدر اجازه لمس توپ در محوطه میدهد، دروازهبان دیر یا زود زیر فشار خرد میشود.
پرتغال با این برد، دوباره خودش را در گروه کا بالا کشید. بعد از شروع لرزان مقابل کنگو، این یک نمایش ترمیمی بود. تیم مارتینز هم نتیجه گرفت، هم ساختار نشان داد، هم ستارههایش را وارد بازی کرد. رونالدو تاریخ ساخت، نونو مندز سمت چپ را مال خودش کرد، برونو فرناندز مغز حمله بود و ازبکستان در بیشتر لحظات فقط دنبال نفس کشیدن میگشت.
این برد ۵-۰ فقط یک شب پرگل نبود. نقشهای بود از پرتغالِ مدعی؛ تیمی که وقتی عرض، فشار، کیفیت پاس و تمامکنندگیاش با هم کار میکنند، میتواند حریف را از زمین خودش بیرون نگذارد. ازبکستان مقاومت کرد، اما پرتغال مقاومت را به عدد تبدیل کرد، عدد را به فشار و فشار را به گل.
عکس: رویترز