
جام جهانی
مسی چطور قله جام جهانی را گرفت؟
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایواسکور، لیونل مسی تاریخ جام جهانی را گرفت. نه با یک شب معمولی، نه با یک گل ساده. اول پنالتی را خراب کرد، بعد برگشت، دو بار گل زد و بالاتر از همه ایستاد.
مسی بازی با اتریش را با ۱۶ گل و همرده با میروسلاو کلوزه شروع کرد. چند روز قبل مقابل الجزایر هتتریک کرده بود و خودش را به این رکورد رسانده بود. خیلیها فکر میکردند شاید در همین جام از کلوزه بگذرد. اما اینکه بعد از فقط دو بازی رکورد را بشکند، خودش یک داستان دیگر بود.
فرصت تاریخ خیلی زود آمد. دقیقههای ابتدایی، لائوتارو مارتینز پنالتی گرفت و مسی پشت توپ ایستاد. میتوانست همانجا گل شماره ۱۷ را بزند اما ضربهاش بیرون رفت. سومین پنالتی خرابشده او در جام جهانی از ۷ پنالتی. حالا مسی هم بیشترین پنالتی زده تاریخ جام جهانی را دارد و هم بیشترین پنالتی خرابشده را.
اما بازی او همانجا تمام نشد. پنالتی خراب شد ولی مسی نه. دوباره توپ خواست، دوباره بین خطوط رفت، دوباره خودش را پشت فشار اتریش پنهان کرد و دقیقه ۳۸ ضربهاش را زد. فاکوندو مدینا از چپ توپ را فرستاد، تیاگو آلمادا با یک جاخالی مسیر را باز کرد و مسی با پای چپ، توپ را به گوشه دروازه فرستاد. گل شماره ۱۷ آمد و رکورد کلوزه شکست.
آخر بازی هم گل شماره ۱۸ رسید. اشلاگر اول ضربه خولیان آلوارز را گرفت. توپ در محوطه زنده ماند. انزو فرناندز مسی را پیدا کرد و او با ضربهای زمینی، کار اتریش را تمام کرد. آرژانتین ۲-۰ برد، به مرحله حذفی رسید و مسی دو گل بالاتر از کلوزه رفت.
جدول تاریخی حالا صاحب جدیدی دارد. مسی با ۱۸ گل اول است. کلوزه با ۱۶ گل پشت سر او مانده. رونالدو نازاریو ۱۵ گل دارد. گرد مولر و کیلیان امباپه روی عدد ۱۴ ایستادهاند و ژوست فونتن ۱۳ گل دارد. این فقط یک جدول گلزنی نیست. چند نسل فوتبال روبهروی هم ایستادهاند و مسی، بالاتر از همه قرار گرفته است.
اما قصه مسی فقط عدد ۱۸ نیست. او با تغییر کردن به این عدد رسید. مسی ۲۰۰۶ یک جوان تازهنفس بود. مقابل صربستان و مونتهنگرو از روی نیمکت آمد، ۱۰ دقیقه بعد پاس گل داد و ۱۴ دقیقه بعد اولین گل جام جهانیاش را زد. آن موقع هنوز ستاره اصلی نبود و یک جرقه بود.
بعد باید برای گل بعدی جام جهانی صبر میکرد. در ۲۰۱۰ گلی نزد. در ۲۰۱۴ دوباره برگشت. مقابل بوسنی و هرزگوین گل برتری را زد. مقابل ایران تنها گل بازی را ساخت. مقابل نیجریه دبل کرد و آرژانتین را با گروهی کامل جلو برد. اما در حذفیها گل نزد و فینال را به آلمان باخت. آن جام برای مسی هم نزدیک بود و هم ناتمام.
۲۰۱۸ تلختر بود. فقط یک گل زد. همان گل مقابل نیجریه. آرژانتین در یکهشتم نهایی به فرانسه باخت، هرچند مسی همان بازی ۲ پاس گل داد. آن نسخه آرژانتین بیشتر از بازیسازی، از مسی نجات میخواست و هیچ بازیکنی، حتی مسی، قرار نیست همیشه تیمی آشفته را با خودش بکشد.
اما ۲۰۲۲ همه چیز را عوض کرد. مسی بالاخره جام را گرفت و همزمان کاملترین نسخه خودش را نشان داد. در ۶ بازی از ۷ بازی آرژانتین گل زد. مقابل عربستان، مکزیک، استرالیا، هلند، کرواسی و فرانسه. در فینال هم دبل کرد. او در ۲۰۲۲ بیشتر از مجموع گلهایش در جامهای ۲۰۰۶، ۲۰۱۰، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ گل زد. همانجا قصه شخصیاش کامل شد. اما ظاهرا خودش هنوز نقطه پایان نگذاشته بود.
۲۰۲۶ قرار بود آخرین رقص باشد. فعلا بیشتر شبیه آتشبازی است. مسی در ۳۸ سال و ۳۶۳ روزگی هنوز رکورد میشکند. جام را با هتتریک مقابل الجزایر شروع کرد. بعد مقابل اتریش دبل کرد. یعنی ۵ گل در ۱۷۰ دقیقه. ۱۳ شوت، ۸ شوت در چارچوب و نرخ تبدیل ۳۸.۵ درصدی. ۴ گل با پای چپ، یک گل با پای راست. ۴ گل از داخل محوطه، یک گل از بیرون محوطه.
اینها عددهایی همینجوری نیستند. این یعنی مسی هنوز از چند مسیر ضربه میزند. اگر عقب بنشینی، جلوی محوطه پیدایش میشود. اگر جلو بیایی، پشت خط فشار جا میگیرد. اگر فضا بدهی، پاس میدهد. اگر فقط پای چپش را ببندی، باز هم یک راه دیگر پیدا میکند. دفاع مقابل او هنوز شبیه حل کردن معادلهای است که وسط حل کردن، صورت مسئله عوض میشود.
بازی اتریش همین را نشان داد. تیم رالف رانگنیک با ۴-۴-۲ دفاع میکرد. هدفش هم روشن بود. پاس رو به عقب یعنی شروع فشار. توپ که به کریستین رومرو برمیگشت، مارسل سابیتزر جلو میپرید. کنراد لایمر روی نائول مولینا میرفت. پل وانر مسیر پاس به الکسیس مکآلیستر را میبست. نیکلاس زایوالد و خاور شلاگر هم آماده بودند روی انزو فرناندز و رودریگو دیپائول فشار بیاورند.
اتریش میخواست آرژانتین را به کنار خط ببرد. زاویه پاس را کم کند. توپ را همانجا بگیرد. نقشه بدی نبود اما آرژانتین همان نقشه را برگرداند. تیم لیونل اسکالونی فشار را به مرکز کشید، اتریش را باریک کرد و بعد از همان شکافهایی بیرون زد که پشت فشار ساخته شده بود.
لوزی میانی آرژانتین کار را خراب کرد. مکآلیستر در پایه میایستاد، اما ثابت نمیماند. دیپائول و انزو در نیمفضاها میچرخیدند. آلمادا عقب میآمد و برتری چهار به سه میساخت. اتریش برای بستن مرکز آمده بود، اما مرکز برایش شلوغتر شد. هر بازیکنی جلو میپرید، پشت سرش جا میماند.
مسی همان جاها را میخواست. نقش او آزاد بود اما رها نبود. گاهی بین هافبک کناری و هافبک مرکزی اتریش میایستاد. گاهی پشت خط اول فشار جا میگرفت. گاهی جلوتر از خط دفاع میرفت و در آفساید میایستاد تا مدافعان عقب بروند. بعد برمیگشت و جلوی آنها توپ میگرفت. این همان هنر تازه مسی است. کمتر دویدن، دقیقتر ظاهر شدن.
گل اول دقیقا همین بود. مسی در شروع حرکت دیده شد، وسط حرکت گم شد و آخر حرکت دوباره پیدا شد. مدافعان به توپ و آلمادا واکنش نشان دادند، اما مسی یک ضرب دیرتر وارد قاب شد. همان یک ضرب کافی بود. توپ با پای چپ رفت و تاریخ جابهجا شد.
از ۱۸ گل مسی در جام جهانی، ۱۴ گل با پای چپ زده شده. ۴ گل هم از بیرون محوطه آمده. همه میدانند چه میخواهد بکند اما باز هم دیر میرسند. این شاید ترسناکترین بخش ماجرا باشد. راز پنهانی وجود ندارد. فقط کیفیتی هست که هنوز جواب دارد.
مسی مقابل اتریش فقط گل نزد. بازی را هم جلو برد. ۷ شوت زد که ۴ شوت در چارچوب بود. ۲ پاس کلیدی داد و ۲ موقعیت بزرگ ساخت. گل مورد انتظارش ۱.۸۱ بود و گل مورد انتظار در چارچوبش به ۱.۲۵ رسید. یعنی هم حجم تهدید داشت، هم کیفیت تهدید.
او ۷۱ لمس توپ داشت، ۳۰ پاس از ۴۰ پاسش را سالم رساند و هر ۲ پاس بلندش موفق بود. این یعنی آرژانتین فقط برای ضربه آخر سراغ او نمیرود. مسی هنوز در مسیر ساختن حمله است. توپ را میگیرد، ریتم را عوض میکند، سمت بازی را تغییر میدهد و بعد خودش را برای ضربه آخر آزاد میکند.
حمل توپهایش هم مهم بود. مسی ۲۳ بار توپ را حمل کرد و در مجموع ۲۶۳.۷ متر جلو برد. ۱۰۸.۲ متر از این عدد پیشرونده بود. بلندترین حمل توپش هم ۴۳.۱ متر ثبت شد. این یعنی وقتی اتریش فشار میآورد، مسی فقط منتظر پاس نمیماند. خودش توپ را از فشار بیرون میکشد و آرژانتین را جلو میبرد.
لئو حتی بدون توپ هم کار میکرد. ۹ دوئل برد، ۴ بار از حریف خطا گرفت، ۵ بار توپ را پس گرفت و هر ۲ تکلش موفق بود. او فقط یک بار در آفساید گیر افتاد. این برای بازیکنی که همه درباره گلهایش حرف میزنند، مهم است. مسی هنوز در همه فازهای بازی رد پا دارد. شاید کمتر از قبل بدود اما بیاثر نمیماند.
در دو بازی اول جام جهانی ۲۰۲۶، مسی ۴ پاس کلیدی داده و ۲ موقعیت بزرگ ساخته است. ۶۰ پاس از ۷۷ پاسش سالم بوده و ۴۱ پاس موفق در نیمه زمین حریف داشته است. این یعنی او فقط صدر جدول گلزنان نیست و هنوز یکی از مسیرهای اصلی حمله آرژانتین است.
از نظر بدنی هم هنوز عدد دارد. در دو بازی، ۷.۰۲ کیلومتر دویده، بیشترین سرعتش به ۳۰.۹۱ کیلومتر بر ساعت رسیده و ۶ دویدن انفجاری ثبت کرده است. برای بازیکنی در آستانه ۳۹ سالگی، این عدد کوچک نیست. بدنش دیگر مثل سالهای بارسلونا بازی را نابود نمیکند اما هنوز به اندازهای جواب میدهد که ذهنش اجرا شود.
در ۶ بازی اخیرش در جام جهانی، ۹ گل و ۲ پاس گل داشته است. گل دوم مقابل اتریش هم دوازدهمین گل جام جهانی او بعد از ۳۵ سالگی بود. خیلیها در این سن به خاطره تبدیل میشوند ولی مسی هنوز خبر فوری است.
بازیسازیاش هم کنار گلها ایستاده. مسی در تاریخ جام جهانی ۸ پاس گل دارد و از این نظر با دیگو مارادونا برابر است. او ۷۶ موقعیت در جام جهانی ساخته و از این نظر بالاتر از همه قرار دارد. این همان چیزی است که رکورد گلزنی او را خاصتر میکند. او بهترین گلزن تاریخ جام جهانی شده اما هیچوقت فقط گلزن نبوده است.
با دبل مقابل اتریش، مسی سومین بازیکن تاریخ جام جهانی شد که در ۶ بازی پیاپی گل میزند. قبل از او فقط ژوست فونتن در ۱۹۵۸ و ژائیرزینیو در ۱۹۷۰ به چنین عددی رسیده بودند. او همچنین دومین بازیکنی شد که در سه جام جهانی مختلف حداقل ۴ گل میزند. این رکوردها کنار عدد ۱۸ میایستند و نشان میدهند این صدرنشینی ناگهانی نیست.
امتیازهای فایواسکور هم همین را میگویند. مسی مقابل الجزایر با هتتریک، امتیاز ۹.۶ گرفت. مقابل اتریش، با وجود پنالتی خرابشده، ۸.۷ گرفت. میانگین امتیازش در دو بازی اول به ۹.۲ رسیده است. این یعنی فرم او فقط در آمار گل دیده نمیشود. در کیفیت بازی هم دیده میشود.
برای آرژانتین، این خبر از خود رکورد مهمتر است. اسکالونی فقط یک گلزن آماده ندارد. یک راهحل تاکتیکی دارد. اگر حریف جلو بیاید، مسی پشت فشار جا میگیرد. اگر عقب برود، بین خطوط توپ میگیرد. اگر بازی بسته شود، با پاس یا حمل توپ مسیر تازه میسازد. اگر صحنه شلوغ شود، دیرتر وارد قاب میشود و زودتر از همه ضربه میزند.
مسی از ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۶ فقط گل نزده. خودش را عوض کرده است. از جوانی که از نیمکت آمد و بازی را روشن کرد، به رهبری رسید که تیم را تا فینال برد. از نجاتدهنده تنها، به قهرمان جهان تبدیل شد. حالا هم در آخرین فصلهای بزرگش، با مکث، زمانبندی و ضربه آخر، تاریخ را مینویسد.
اتریش میخواست آرژانتین را با فشار خفه کند. مسی همان فشار را دور زد. پنالتی را خراب کرد، اما بازی را نه. از قاب بیرون رفت، در لحظه درست برگشت، دو بار زد و رکوردی را گرفت که سالها دست کلوزه بود.
مسی تاریخ را هم دریبل زد. نه فقط چون بیشتر از همه گل زد. چون برای رسیدن به این قله، چند بار خودش را تغییر داد و هنوز خطرناک ماند.
عکس: رویترز