
جام جهانی
دنیا تشویق کرد، زنان ژاپن پرسیدند: خانه چی؟
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایو اسکور، هواداران ژاپنی سالهاست بعد از بازیهای جام جهانی کیسه زباله دستشان میگیرند و سکوها را تمیز میکنند. دنیا هم معمولا برایشان دست میزند. تصویری مرتب، محترمانه و آشنا از فرهنگی که مسئولیتپذیری در فضای عمومی را جدی میگیرد.
اما این بار ماجرا فقط تشویق نداشت. همان عکسهای همیشگی، در خود ژاپن یک سؤال قدیمی را دوباره زنده کرد. اگر مردان ژاپنی میتوانند بعد از بازی ورزشگاه را تمیز کنند، چرا همین انرژی در خانه کمتر دیده میشود؟
ماجرا از عکسهایی شروع شد که هواداران ژاپنی را بعد از یکی از بازیهای جام جهانی نشان میداد. آنها مثل همیشه بین صندلیها میچرخیدند و زبالهها را جمع میکردند. برای بخشی از جهان، این همان تصویر دوستداشتنی همیشگی بود. برای بخشی از زنان ژاپنی اما یک تناقض بود. مردی که در ورزشگاه زباله جمع میکند، ممکن است در خانه روی مبل لم بدهد و ظرفها را به همسرش بسپارد.
بعد از آن، یک پوستر ژاپنی در ایکس وایرال شد. در یک طرف، مردی در ورزشگاه زباله جمع میکرد. در طرف دیگر، همان مرد روی مبل خانه افتاده بود، گوشی دستش بود و کنار سبد لباسها نشسته بود، در حالی که همسرش ظرف میشست.
پوستر مستقیم زد به اصل ماجرا. مردان ژاپنی باید در خانه بیشتر کمک کنند، چون زمان آنها برای کارهای خانه بین کمترینها در جهان است. همین تصویر بیش از ۶۰ هزار لایک گرفت. یعنی یک کیسه زباله از ورزشگاه بیرون آمد و مستقیم رفت وسط دعوای قدیمی خانه.
یکی از کاربران نوشت همه میخواهند دنیا را نجات دهند اما هیچکس نمیخواهد به مادرش در شستن ظرفها کمک کند. کاربر دیگری هم کنایه زد شاید بین همین آدمهایی که در ورزشگاه زباله جمع میکنند، مردی باشد که بچه کوچک در خانه دارد و همسرش را تنها گذاشته تا خودش بازی جام جهانی را ببیند.
این از آن بحثهایی است که از یک رفتار مثبت شروع میشود اما به یک جای سخت میرسد. تمیز کردن ورزشگاه کار بدی نیست و اتفاقا تصویری خوب است. اما وقتی همان مسئولیتپذیری پشت در خانه جا میماند، تشویق بیرونی هم طعم کنایه میگیرد.
تمیزی در مکانهای عمومی، بخشی مهم از فرهنگ ژاپن است. اما کار خانه، داستان دیگری دارد. طبق دادههای سال ۲۰۲۱ سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، زنان ژاپنی روزانه بیش از ۳ ساعت کار بدون مزد انجام میدهند. مردان ژاپنی فقط ۴۷ دقیقه. یعنی زنان بیش از ۵ برابر مردان برای کار خانه و مراقبت از آن وقت میگذارند.
این فاصله در خانوادههای جوان حتی بیشتر خودش را نشان میدهد. یک بررسی دولتی در سال ۲۰۲۱ نشان داد در خانوادههای دو درآمده با فرزند زیر ۶ سال، زنان روزانه بیش از ۷ ساعت کار خانه انجام میدهند. مردان کمتر از ۲ ساعت. همین عدد، کل بحث را لو میدهد. مشکل چند صندلی کثیف در ورزشگاه نیست. مشکل این است که مسئولیت وقتی به خانه میرسد، عادلانه تقسیم نمیشود.
بعضیها حتی گفتند تصویر تمیزکاری ژاپنیها در خارج از کشور همیشه با واقعیت داخل ژاپن هم یکی نیست. آنها به زبالههایی اشاره کردند که بعد از بعضی رویدادهای بزرگ در فضاهای عمومی ژاپن باقی میماند. یعنی روایت ساده «ژاپنیها همیشه تمیز میکنند» هم همیشه کامل نیست.
با این حال، خیلیها از هواداران ژاپنی دفاع کردند. آنها گفتند این رفتار باید تشویق شود، نه اینکه به خاطرش سرزنش شوند. یکی از کاربران نوشت خجالت این کار کجاست؟ خیلی بهتر از این است که بگویند ژاپنیها در خارج از کشور زباله میریزند.
این حرف هم درست است. جمع کردن زباله بعد از بازی رفتار خوبی است و حتی روی هواداران کشورهای دیگر هم اثر گذاشته. در شبکههای اجتماعی ویدیوهایی منتشر شده که هواداران پرتغال را با کیسههای بزرگ پلاستیکی در حال جمع کردن زبالههای سکوها نشان میدهد. خیلیها این موج را به همان الگوی ژاپنیها وصل کردند.
اما سؤال اصلی هنوز سر جایش است. هواداران ژاپن در ورزشگاه کاری میکنند که دنیا برایش دست میزند. زنان ژاپنی حالا میپرسند چرا همین مسئولیت از در خانه که وارد میشود، کمرنگ میشود.
این بار کیسههای زباله فقط سکوها را تمیز نکردند بلکه یک تناقض قدیمی را هم از زیر صندلیها بیرون کشیدند.
عکس: رویترز