هر آنچه باید درباره جنجال «دوربین عنکبوتی» بدانید

به گزارش فایواسکور، گل نخست جود بلینگام در دیدار حساس انگلیس و نروژ در مرحله یک‌چهارم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶، به یکی از بحث‌برانگیزترین صحنه‌های این مسابقات تبدیل شده است؛ گلی که نروژی‌ها معتقدند نباید پذیرفته می‌شد.

در دقایق پایانی نیمه نخست و زمانی که نروژ از حریف خود پیش بود، اوریان نیلند، دروازه‌بان این تیم، توپ را با یک ضربه بلند به جریان انداخت. تصاویر منتشرشده از شبکه آمریکایی فاکس نشان می‌دهد این توپ ظاهراً به دوربین معلقی که با کابل بالای زمین نصب شده برخورد کرده و مسیرش تغییر کرده است.

همین تغییر مسیر باعث شد توپ به جای رسیدن به بازیکنان نروژ، مقابل الیوت اندرسون، هافبک انگلیس، فرود بیاید. اندرسون نیز توپ را به آنتونی گوردون سپرد و او با یک پاس مناسب، جود بلینگام را در موقعیت گلزنی قرار داد تا ستاره انگلیس بازی را به تساوی بکشاند.

این گل در وقت‌های تلف‌شده نیمه نخست به ثمر رسید و اعتراض شدید اعضای کادرفنی و بازیکنان نروژ را به دنبال داشت. استاله سولباکن، سرمربی نروژ، در پایان نیمه نخست به‌شدت نسبت به این صحنه به داور مسابقه، کلمن تورپن، اعتراض کرد. نیلند و ارلینگ هالند نیز با اشاره به دوربین بالای زمین، اعتقاد داشتند توپ پیش از شکل‌گیری حمله انگلیس با آن برخورد کرده است.

کنت برگرسن، دستیار سولباکن، در گفت‌وگو با شبکه TV2 نروژ گفت: «در صحنه‌ای که منجر به گل شد، توپ به کابل دوربین برخورد کرد و همین باعث شد مسیرش تغییر کند و کوتاه‌تر از حالت عادی فرود بیاید. داور باید این اتفاق را می‌دید. البته حالا دیگر کاری از دست ما برنمی‌آید و باید این موضوع را بپذیریم.»

با وجود این اعتراض‌ها، یکی از مسئولان فیفا به اتلتیک اعلام کرد فناوری حسگر داخلی توپ که در تمام مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ مورد استفاده قرار می‌گیرد، هیچ برخوردی را در آن لحظه ثبت نکرده است. به گفته این مقام، داده‌های حسگر توپ هیچ نشانه‌ای از تماس با جسمی در میانه مسیر نشان نمی‌دهد و هیچ تغییر غیرعادی در اطلاعات ثبت‌شده وجود نداشته است.

فیفا ساعاتی بعد با انتشار بیانیه‌ای در شبکه‌های اجتماعی نیز همین موضوع را تأیید کرد. همچنین منابع آگاه به اتلتیک گفته‌اند ورزشگاه هارد راک به ۱۶ آنتن مجهز است که سیگنال توپ را در تمام لحظات ردیابی می‌کنند و تمامی این سامانه‌ها هنگام وقوع صحنه فعال بوده‌اند. این منابع همچنین تأکید کردند تصاویر دوربین معلق نیز هنگام پخش این صحنه هیچ لرزشی نداشته که نشان دهد توپ با آن برخورد کرده است.

با این حال، سولباکن پس از پایان مسابقه همچنان بر موضع خود پافشاری کرد و گفت: «داور به من گفت خودش این صحنه را ندیده و هیچ پیامی هم از اتاق VAR دریافت نکرده است. اگر فیفا می‌گوید حسگر توپ هیچ برخوردی را ثبت نکرده، طبیعتاً داور هم نمی‌تواند تصمیم دیگری بگیرد. اما توپ درست مقابل نیمکت ما ناگهان عمودی پایین آمد؛ به نظر من کاملاً مشخص بود که به چیزی برخورد کرده است.»

سرمربی نروژ در ادامه افزود: «من خودم مستقیماً صحنه را ندیدم، اما یکی از اعضای کادر فنی آن را مشاهده کرده بود. اگر حسگر توپ چیزی ثبت نکرده، دیگر چه می‌توانم بگویم؟ اما توپ انگار از آسمان مستقیم پایین افتاد. من در آن لحظه به سمت دیگری نگاه می‌کردم و وقتی برگشتم، تعجب کردم که چه اتفاقی افتاده است. برای من کاملاً واضح بود که توپ به دوربین یا کابل برخورد کرده؛ اتفاقی عجیب که همچنان درباره آن سؤال‌های زیادی وجود دارد.»انگلیس پس از گل تساوی جود بلینگام، در نهایت با گل دیگری از همین بازیکن در سومین دقیقه وقت‌های اضافه موفق شد نروژ را شکست دهد و راهی مرحله نیمه‌نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ شود.پیش از آن، آندریاس شیلدروپ در دقیقه ۳۶ نروژ را پیش انداخته بود. همچنین این تیم در دقیقه ۵۵ نیز یک بار دیگر توسط ارلینگ هالند به گل رسید، اما داور این گل را به دلیل خطای مهاجم نروژ مردود اعلام کرد؛ تصمیمی که در کنار گل جنجالی بلینگام، اعتراض نروژی‌ها را دوچندان کرد.هالند پس از پایان مسابقه در گفت‌وگو با شبکه TV2 گفت: «جام جهانی با همین جزئیات کوچک تعیین می‌شود. مقابل برزیل توانستیم اتفاقات را به سود خودمان رقم بزنیم، اما این بار یک تصمیم ۵۰-۵۰ علیه ما گرفته شد و همین کار را سخت کرد. البته انگلیس تیم قدرتمندی است.»قوانین فوتبال درباره این صحنه چه می‌گویند؟بر اساس قوانین هیأت بین‌المللی فوتبال (IFAB)، اگر در جریان مسابقه یک «عامل خارجی» یا جسمی خارج از زمین در بازی دخالت کند، داور باید مسابقه را متوقف کرده و بازی را با دراپ‌بال از سر بگیرد؛ مگر اینکه آن برخورد تأثیری در روند بازی نداشته باشد.در این صحنه، اگر کلمن تورپن، داور مسابقه، برخورد توپ با کابل یا دوربین معلق را تشخیص می‌داد، موظف بود بازی را همان لحظه متوقف کند و با دراپ‌بال ادامه دهد.طبق قانون، دراپ‌بال در همان نقطه‌ای انجام می‌شود که بازی متوقف شده است؛ مگر اینکه برخورد با داور یا عامل خارجی رخ داده باشد که در آن صورت، توپ از محل تماس دوباره وارد جریان مسابقه می‌شود.از سوی دیگر، کمک‌داور ویدئویی (VAR) تنها زمانی اجازه مداخله دارد که شواهد روشن و قطعی از یک اشتباه تأثیرگذار در تصمیم داور وجود داشته باشد. در این مسابقه، ژروم بریسار، داور VAR، تشخیص داد این صحنه مصداق «اشتباه واضح و آشکار» نیست و بنابراین تصمیم داور تغییر نکرد.فناوری توپ هوشمند چه می‌گوید؟توپ‌های رسمی جام جهانی که توسط شرکت آدیداس تولید می‌شوند، از زمان جام جهانی ۲۰۲۲ قطر به حسگر حرکتی IMU با نرخ ثبت ۵۰۰ داده در هر ثانیه مجهز شده‌اند.این فناوری که با عنوان Connected Ball Technology شناخته می‌شود، اطلاعات لحظه‌ای حرکت توپ را در اختیار سیستم VAR قرار می‌دهد و در کنار داده‌های موقعیت بازیکنان، با استفاده از هوش مصنوعی برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر در صحنه‌هایی مانند آفساید به کار می‌رود.همین فناوری بود که به گفته فیفا، هیچ برخوردی میان توپ و دوربین ورزشگاه ثبت نکرد.نظر کارشناسان داوریگراهام اسکات، داور سابق لیگ برتر انگلیس، درباره این صحنه گفت: «از نظر تئوری می‌توان درباره دخالت عامل خارجی صحبت کرد و در آن صورت باید دراپ‌بال اعلام می‌شد، اما در عمل باید مدرکی وجود داشته باشد که نشان دهد این برخورد واقعاً روی جریان بازی تأثیر گذاشته است.»او ادامه داد: «اگر توپ به یک لیوان کاغذی یا شیئی کوچک داخل زمین برخورد کند اما تأثیری روی بازی نگذارد، مسابقه ادامه پیدا می‌کند. در این صحنه نیز اثبات تأثیر برخورد آسان نیست. ضمن اینکه بعید می‌دانم VAR هنگام بازبینی صحنه گل، تصاویر دوربین‌های بالای ورزشگاه را بررسی کرده باشد. تمرکز آن‌ها روی عملکرد بازیکنان در جریان حمله بود و دلیلی برای ورود به چنین بررسی عمیقی وجود نداشت؛ به‌ویژه با توجه به تأکید فیفا بر اینکه بازبینی‌ها نباید بیش از حد موشکافانه یا زمان‌بر شوند.»واکنش‌ها ادامه داردآلفی هالند، پدر ارلینگ هالند، نیز با انتشار پیامی در شبکه‌های اجتماعی ضمن تبریک به بلینگام، به شکل کنایه‌آمیزی نوشت: «آفرین به بلینگام... و داور!»مارتین اودگارد، کاپیتان نروژ، هم گفت: «من خودم صحنه را ندیدم، اما در چنین مسابقاتی کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند سرنوشت بازی را تغییر دهد. متأسفانه امروز هیچ حاشیه امنی برای اشتباه نداشتیم.»در سوی دیگر، توماس توخل، سرمربی انگلیس، اعلام کرد این صحنه را ندیده و تنها گفت: «اگر توپ به حسگر مجهز بوده، من اطلاعی از جزئیات آن ندارم و خودم هم برخوردی ندیدم.»ساندر برگه، هافبک نروژ، نیز درباره بحث‌های داخل رختکن گفت: «همه درباره برخورد توپ با کابل صحبت می‌کردند، اما دیگر کاری از دستمان برنمی‌آمد. بیشتر از نتیجه ۲ بر ۱ ناراحت بودیم، چون بازی بسیار نزدیک بود و تا آخرین لحظه جنگیدیم.»مورتن تورسبی نیز اظهار کرد: «از روی نیمکت مسیر توپ خیلی عجیب به نظر می‌رسید. بعد هم شنیدیم هیچ برخوردی تأیید نشده است. تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که حرکت توپ غیرعادی بود، اما حالا باید این ماجرا را پشت سر بگذاریم.»در مقابل، کریستینا آنکل، داور سابق، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت تصاویری که از زاویه کنار زمین در اختیار دارد، نشان می‌دهد مسیر حرکت توپ تغییر محسوسی نداشته است. او افزود: «بهترین زاویه، تصویر کنار زمین است که قوس طبیعی و بدون وقفه توپ را نشان می‌دهد. باید همه شواهد بررسی شوند، اما آنچه در دسترس ما قرار دارد، هیچ تغییری در مسیر یا جهت حرکت توپ نشان نمی‌دهد.»