
جام جهانی
شب تاریخی در غول فولادی
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایو اسکور، ورزشگاه مونتری قرار است یک شب معمولی را تجربه نکند. بازی ژاپن و تونس در گروه F ، هزارمین مسابقه تاریخ جام جهانی است. همان عددی که از اروگوئه ۱۹۳۰ شروع شد و حالا در جام جهانی ۲۰۲۶ به مکزیک رسیده است.
فیفا پیش از شروع بازی، این لحظه را با یک ویدیوی احساسی روی نمایشگرهای ورزشگاه «غول فولادی» جشن گرفت. سرخیو راموس، قهرمان جهان در سال ۲۰۱۰ و بازیکن سابق رایادوس، در این ویدیو دیده شد. لئو مسی هم در تصویر بود اما تماشاگران او را هو کردند. فوتبال گاهی حتی در مراسم تاریخی هم آرام نمیماند.
اینکه هزارمین بازی جام جهانی بین ژاپن و تونس برگزار میشود، فقط یک اتفاق ساده نیست. یک تیم از آسیا و یک تیم از آفریقا، در آمریکای شمالی، روی نقطهای تاریخی ایستادهاند. این یعنی جام جهانی از قاب قدیمی اروپا و آمریکای جنوبی بیرون آمده و واقعا جهانیتر شده است.
ژاپن با تساوی ۲-۲ مقابل هلند به این بازی رسیده و میخواهد همان بازگشت مهم را ادامه بدهد. تونس اما بعد از شکست ۵-۱ مقابل سوئد، دنبال واکنش است. پس بازی هم تاریخ دارد، هم فشار. هم عدد ۱۰۰۰ پشت آن ایستاده، هم جدول گروه F.
الیاس صخیری، کاپیتان تونس، همین حس را گفت: «اینکه بتوانی در هزارمین بازی جام جهانی حضور داشته باشی واقعا نمادین است. بازی در جام جهانی همیشه افتخار و تحقق یک رویاست اما حضور در هزارمین بازی آن خیلی خاص است. این باعث میشود قدر تمام تاریخ این رقابت را بدانی. بزرگترین بازیها و بزرگترین بازیکنانی که باورنکردنیترین فصلها را در تاریخ جام جهانی نوشتند.»
هاجیمه موریاسو هم از طرف ژاپن این بازی را فراتر از یک مسابقه دید: «برای ما افتخار بزرگی است که به عنوان تیم ژاپن و نماینده آسیا، در هزارمین بازی تاریخی جام جهانی حضور داریم. تورنمنتی با تاریخ طولانی و پرافتخار. همچنین میخواهیم قدردانی صمیمانه خود را از فیفا و مردم مونتری برای میزبانی این مناسبت فوقالعاده ابراز کنیم.»
این تاریخ حالا ۹۶ ساله شده است. اولین جام جهانی در سال ۱۹۳۰ در اروگوئه با ۱۳ تیم برگزار شد. وقتی صدمین بازی جام جهانی در سال ۱۹۵۴ در سوئیس به دیدار ردهبندی اتریش و اروگوئه رسید، هنوز فقط ۳۶ تیم در تاریخ مسابقات شرکت کرده بودند. آن زمان فقط ۷ تیم از خارج از اروپا و آمریکای جنوبی وارد مسیر انتخابی شده بودند.
فیفا در سال ۱۹۵۴، ۸۷ عضو داشت و ۳۷ عضو آن اروپایی بودند. تا پایان همان جام، فقط ۶ کشور بیرون از اروپا و آمریکای جنوبی در مرحله نهایی جام جهانی بازی کرده بودند: کوبا، مصر، اندونزی، کره جنوبی، مکزیک و آمریکا. کشور هفتم، کره شمالی بود که ۱۲ سال بعد رسید.
پانصدمین بازی جام جهانی هم در سال ۱۹۹۴ در آمریکا برگزار شد اما این افتخار به خاطر شروع همزمان، بین ۴ تیم تقسیم شد. آرژانتین مقابل بلغارستان بازی کرد و یونان هم برابر نیجریه ایستاد. همان دوره نشان داد فوتبال دارد از مرزهای قدیمی دورتر میشود.
جام جهانی ۱۹۹۴ برای سومین بار بیرون از اروپا و آمریکای جنوبی برگزار شد. بعد از مکزیک ۱۹۷۰ و ۱۹۸۶. نیجریه و عربستان سعودی هم در همان جام اولین حضورشان را تجربه کردند. آفریقا ۳۵ تیم در انتخابی داشت و آسیا با ۲۹ تیم وارد مسیر شد. روی هم، ۶۴ تیم از آفریقا و آسیا برای رسیدن به جام جهانی تلاش کردند.
اما درها هنوز کاملا باز نبود. آسیا در جام جهانی ۱۹۹۴ فقط ۳ سهمیه داشت. آفریقا ۲ سهمیه میگرفت. آمریکای شمالی، مرکزی و کارائیب هم علاوه بر میزبان، یک سهمیه مستقیم و یک جایگاه پلیآف داشت. یعنی فوتبال جهانی شده بود اما جام جهانی هنوز به اندازه اسمش باز نشده بود.
حالا در جام جهانی ۲۰۲۶، ماجرا عوض شده است. تورنمنت در کانادا، مکزیک و آمریکا برگزار میشود و تعداد تیمها از ۳۲ به ۴۸ رسیده است. این یعنی جام جهانی ۵۰ درصد بزرگتر شده و تیمهای بیشتری فرصت دیده شدن پیدا کردهاند. جام جهانی زنان هم از سال ۲۰۳۱ با ۴۸ تیم برگزار خواهد شد.
این رشد فقط با افزایش تیمها ساخته نشده است. برنامه فیفا فوروارد از زمان شروع در سال ۲۰۱۶، بیش از ۵ میلیارد دلار را به توسعه فوتبال داخلی و منطقهای برگردانده است. این عدد مهم است چون نشان میدهد گسترش فوتبال فقط شعار نیست. باید پشت آن پول، برنامه و فرصت هم باشد.
نشانههای همین گسترش در دور اول جام جهانی ۲۰۲۶ دیده شد. کیپورد، کشوری با حدود ۵۰۰ هزار نفر جمعیت، اسپانیا را ۰-۰ متوقف کرد و ووزینیا، دروازهبان ۴۰ سالهاش، اسم خودش را جهانی کرد. هائیتی در شکست ۱-۰ مقابل اسکاتلند مقاومت کرد. کنگو مقابل پرتغال مساوی گرفت و گل لیوانو کومننسیا برای کوراسائو مقابل آلمان، یک لحظه تاریخی ساخت.
مسیر انتخابی همین جام هم گستردهتر از همیشه بود. با احتساب سه میزبان، ۲۰۹ تیم وارد راه جام جهانی ۲۰۲۶ شدند. آفریقا و آسیا روی هم ۱۷ سهمیه مستقیم و ۲ جایگاه پلیآف گرفتند. آمریکای شمالی، مرکزی و کارائیب با رکورد ۶ تیم به جام جهانی رسید و اقیانوسیه برای اولین بار سهمیه مستقیم گرفت.
برای همین، ژاپن و تونس انتخاب عجیبی برای بازی شماره ۱۰۰۰ نیستند. ژاپن قدرت آسیایی است و بعد از دو صعود پیاپی به یکهشتم نهایی، دنبال قدم بعدی میگردد. تونس هم سومین حضور پیاپیاش در جام جهانی را تجربه میکند. این دو تیم، خلاصه همان دنیای تازهای هستند که جام جهانی میخواهد نشان بدهد.
بازی شماره ۱۰۰۰ فقط یک عدد تاریخی نیست. نشانه راهی است که فوتبال رفته. از ۱۳ تیم در اروگوئه تا ۲۰۹ تیم در مسیر ۲۰۲۶. از جامی محدود تا تورنمنتی که آسیا، آفریقا، اقیانوسیه و آمریکای شمالی سهم بیشتری در آن دارند. مونتری فقط میزبان یک بازی نبود بلکه میزبان یک قرن تغییر بود.
عکس: رویترز