
جام جهانی
برزیل با خط حمله خاص خودش رسیده اما ژاپن بلد است چطور یقه تیمهای بزرگ را بگیرد
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایو اسکور، برزیل و ژاپن در یکی از جذابترین بازیهای مرحله یکشانزدهم نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ روبهروی هم قرار میگیرند. هر دو تیم بدون شکست به این مرحله رسیدهاند اما مسیرشان شبیه هم نبوده است. برزیل با ۷ امتیاز صدرنشین گروه C شد و ژاپن با ۵ امتیاز، پشت سر هلند در رتبه دوم گروه F قرار گرفت. برنده این مسابقه در مرحله بعدی به مصاف نروژ یا ساحل عاج میرود.
این بازی فقط نبرد نام بزرگ برزیل با جاهطلبی ژاپن نیست. از نظر فنی، مسابقهای است بین تیمی که در دو بازی آخر ریتم هجومی خود را پیدا کرده و تیمی که با نظم، انتقال سریع و تنوع گلزنانش میتواند هر حریفی را اذیت کند. برزیل میخواهد ثابت کند بعد از چند دوره ناکامی در مراحل حذفی دوباره به شکل یک مدعی واقعی برگشته است. ژاپن هم دنبال اولین برد حذفی تاریخ خود در جام جهانی است.
برزیل جام را با تساوی ۱-۱ مقابل مراکش شروع کرد اما بعد از آن فرم هجومیاش عوض شد. تیم کارلو آنچلوتی هائیتی را ۳-۰ برد و اسکاتلند را هم با همین نتیجه شکست داد. برزیل بعد از گل زودهنگامی که از مراکش خورد، ۷ گل پیاپی زد و دیگر گلی دریافت نکرد. این روند برای تیمی که در مراحل حذفی همیشه زیر فشار روانی قرار میگیرد، نشانه مهمی است. برزیل نه فقط برده بلکه در دو بازی آخر اجازه نداده بازی وارد فضای خطر و اضطراب شود.
نقطه اصلی قدرت برزیل در این مقطع، کیفیت ضربه آخر است. وینیسیوس جونیور در مرحله گروهی ۴ گل زد و کنار رونالدو در ۲۰۰۲، نیمار در ۲۰۱۴ و جرزینیو در ۱۹۷۰، به یکی از بهترین عملکردهای گلزنی یک بازیکن برزیلی در دور گروهی رسید. این یعنی ژاپن فقط با کنترل جریان بازی، مشکلش را حل نمیکند. اگر وینیسیوس در فضای پشت دفاع یا سمت چپ زمین صاحب موقعیت شود، بازی میتواند خیلی سریع از کنترل ژاپن خارج شود.
ماتئوس کونیا هم جواب اعتماد آنچلوتی را داده است. ورود او به ترکیب اصلی به جای ایگور تیاگو، خط حمله برزیل را روانتر کرد. کونیا در دو بازی آخر ۳ گل زد و این ۳ گل را از فقط ۴ ضربه در چارچوب به ثمر رساند. این آمار نشان میدهد او در محوطه جریمه خیلی بیرحم بوده و برزیل با او فقط یک مهاجم هدف صرف ندارد. او بازیکنی است که میتواند بین خطوط حرکت کند، مدافعان را بیرون بکشد و فضای بیشتری برای وینیسیوس بسازد.
اگر رافینیا به دلیل مصدومیت همسترینگ نرسد، آنچلوتی احتمالا دوباره به همان ترکیب بازی اسکاتلند اعتماد میکند. رایان در آن بازی فرصت گرفت و در ۱۹ سال و ۳۲۵ روزگی، به جوانترین بازیکن برزیل از سال ۱۹۶۶ به بعد تبدیل شد که در جام جهانی پاس گل میدهد. حضور او برای برزیل فقط یک نکته احساسی نیست. رایان میتواند سمت راست را فعال نگه دارد و مانع شود ژاپن همه تمرکز دفاعیاش را روی سمت وینیسیوس بگذارد.
بازگشت نیمار هم یک لایه دیگر به بازی برزیل اضافه میکند. او بعد از ۹۸۱ روز دوباره با پیراهن برزیل در جام جهانی بازی کرد و چهارمین برزیلی شد که در چهار دوره جام جهانی به میدان میرود. نیمار شاید هنوز آماده ۹۰ دقیقه نباشد اما برای بازیای که ممکن است گره بخورد، حضور چند دقیقهای او بین خطوط میتواند کیفیت تصمیم آخر برزیل را بالا ببرد.
ژاپن اما تیمی نیست که فقط عقب بنشیند و منتظر اشتباه برزیل بماند. این تیم مقابل هلند دو بار عقب افتاد اما هر دو بار برگشت و با گلهای کیتو ناکامورا و دایچی کامادا مساوی گرفت. بعد از آن تونس را ۴-۰ برد و به حریف حتی یک ضربه در چارچوب نداد. در بازی آخر هم با سوئد ۱-۱ مساوی کرد و با ۵ امتیاز بالا رفت. این تیم در ۱۰ بازی اخیر شکست نخورده و همین روند نشان میدهد اعتمادبهنفسش اتفاقی نیست.
ژاپن در این تورنمنت ۷ گل زده و این بهترین آمار گلزنی این کشور در یک دوره جام جهانی است. نکته مهمتر این است که ژاپن به یک ستاره وابسته نبوده است. ۱۰ بازیکن مختلف این تیم در جام گل زدهاند یا پاس گل دادهاند و این یک رکورد ملی برای ژاپن محسوب میشود. این تنوع یعنی برزیل نمیتواند فقط روی مهار یک بازیکن برنامه بچیند. تهدید ژاپن از چند نقطه میآید. از حرکتهای کامادا، ضربات اوئدا، ورود وینگرها و پاسهای سریع پس از بازپسگیری توپ.
آیاسه اوئدا یکی از مهمترین بازیکنان ژاپن در این بازی است. او با ۳ اثرگذاری مستقیم روی گل، به رکورد بیشترین اثرگذاری یک بازیکن ژاپنی در یک دوره جام جهانی رسیده است. اگر ژاپن بخواهد به برزیل ضربه بزند، احتمالا مسیر اصلیاش همین است: توپگیری، انتقال سریع، رساندن توپ به اوئدا و حمله به فضای پشت مدافعان. برزیل اگر با فولبکهایش بیش از حد جلو برود، دقیقا همین فضا را به ژاپن میدهد.
از نظر تاکتیکی، مهمترین سؤال بازی این است که ژاپن چگونه سمت چپ برزیل را کنترل میکند. وینیسیوس در سمت چپ فقط با سرعت نمیبرد. او مدافع مستقیم را عقب میبرد، مدافع میانی را مجبور به پوشش میکند و با همین کار فضای داخل محوطه را برای کونیا باز میکند. اگر ژاپن با دو نفر روی او فشار بیاورد، باید مراقب پاسهای برگشتی و انتقال سریع توپ به سمت مقابل هم باشد. اگر فقط یک مدافع را مقابل او بگذارد، خطر دوئلهای یکبهیک زیاد میشود.
در سوی دیگر، برزیل باید مراقب ضدحملههای ژاپن باشد. ژاپن در بازیهای بزرگ نشان داده وقتی حریف را جلو میکشد، میتواند با چند پاس مستقیم به محوطه برسد. پیروزی ۳-۲ ژاپن مقابل برزیل در آخرین تقابل دو تیم دقیقا به همین دلیل برای سلسائو هشداردهنده است. ژاپن در آن بازی از دو گل عقب افتاد اما با گلهای تاکومی مینامینو، کیتو ناکامورا و آیاسه اوئدا برگشت. یعنی این تیم فقط از نظر ذهنی مقاوم نیست بلکه از نظر فنی هم ابزار برگشتن به بازی را دارد.
آمار رودررو هنوز کاملا به سود برزیل است. برزیل در ۱۴ بازی مقابل ژاپن ۱۱ برد داشته، ۲ بار مساوی کرده و فقط یک بار باخته است. تنها بازی دو تیم در جام جهانی هم به برد ۴-۱ برزیل در سال ۲۰۰۶ ختم شد. با این حال، همان یک برد ژاپن در آخرین تقابل دو تیم رقم خورده و این مسئله وزن روانی بازی را تغییر میدهد. ژاپن میداند که بردن برزیل غیرممکن نیست.
از نگاه اوپتا، برزیل مدعی اصلی برد در ۹۰ دقیقه است. شانس پیروزی برزیل در وقت قانونی ۵۷.۷ درصد اعلام شده، احتمال کشیده شدن بازی به وقت اضافه ۲۴.۳ درصد است و ژاپن برای برد در ۹۰ دقیقه ۱۸ درصد شانس دارد. این اعداد برتری برزیل را نشان میدهند اما ژاپن را از بازی حذف نمیکنند. فاصله آنقدر نیست که بتوان گفت مسابقه فقط یک مسیر دارد.
برای برزیل، کنترل ریتم بعد از گل اول حیاتی است. تیم آنچلوتی در دو بازی آخر وقتی به گل رسید، بازی را کاملا به سمت خودش چرخاند. اما اگر گل اول را نزند یا بدتر، از ژاپن عقب بیفتد، مسابقه وارد منطقهای میشود که ساموراییها در آن راحتترند. ژاپن مقابل هلند نشان داد از عقب افتادن نمیترسد. این تیم صبر میکند، شکل خودش را حفظ میکند و دنبال لحظه مناسب برای ضربه میگردد.
برای ژاپن، مسئله اصلی کیفیت دفاع در عرض زمین است. اگر این تیم بیش از حد فشرده شود، برزیل از کنارهها ضربه میزند. اگر بیش از حد باز شود، وینیسیوس، کونیا و هافبکهای برزیل میتوانند از نیمفضاها وارد شوند. ژاپن باید بین بستن مرکز و کنترل کنارهها تعادل بسازد. همین تعادل احتمالا سرنوشت بازی را تعیین میکند.
وضعیت مصدومان هم به نفع ژاپن نیست. کو ایتاکورا در بازی مقابل سوئد پیش از پایان نیمه اول مصدوم شد و حضورش مقابل برزیل قطعی نیست. ژاپن پیشتر واتارو اندو و کائورو میتوما را هم از دست داده بود و وضعیت تاکهفوسا کوبو هم کاملا روشن نیست. اگر ایتاکورا نرسد، خط دفاع ژاپن مقابل سرعت برزیل کار سختتری خواهد داشت.
برزیل هم با وجود فرم خوب، سابقهای دارد که نمیتواند از آن فرار کند. سلسائو از سال ۱۹۸۲ به بعد همیشه در گروه خود صدرنشین شده اما در سالهای اخیر در مراحل حذفی بارها ضربه خورده است. برزیل در ۴ بازی از ۶ بازی حذفی اخیر خود در جام جهانی حذف شده است. البته این تیم از جام جهانی ۱۹۹۰ به بعد در اولین بازی حذفی کنار نرفته و حالا باید همین روند را حفظ کند.
ژاپن در سمت دیگر دنبال شکستن طلسمی قدیمی است. ساموراییها چهار بار در ۶ دوره اخیر به مرحله حذفی رسیدهاند اما هنوز هیچ بازی حذفیای در جام جهانی را نبردهاند. آنها معمولا بدشانس هم بودهاند. ترکیه در ۲۰۰۲، بلژیک در ۲۰۱۸ و کرواسی در ۲۰۲۲ بعد از حذف ژاپن، در نهایت به رتبه سوم جام رسیدند. این بار قرعه از همان ابتدا سخت است و آنها باید با برزیل در مرحله اول حذفی روبرو شوند.
این بازی از نظر فنی میتواند با دو تصویر کاملا متفاوت جلو برود. اگر برزیل زود به گل برسد، فضای بیشتری برای ضدحملههای خودش پیدا میکند و ژاپن مجبور میشود از ساختار امنش بیرون بیاید. اگر ژاپن نیمه اول را بدون عقب افتادن پشت سر بگذارد، فشار روانی روی برزیل بیشتر میشود و بازی به همان جایی میرود که موریاسو دوست دارد یعنی مسابقهای نزدیک، صبورانه و آماده برای یک ضربه ناگهانی.
برزیل تیم آمادهتر و پرستارهتر است اما ژاپن تیمی نیست که فقط برای زنده ماندن بازی کند. ساموراییها در این جام گل زدهاند، برگشتهاند، فشار را تحمل کردهاند و بدون شکست به حذفی رسیدهاند. حالا باید دید خط آتش برزیل طلسم ژاپن را طولانیتر میکند یا تیم موریاسو بالاخره اولین برد حذفی تاریخ خود را جلوی بزرگترین نام ممکن میگیرد.
عکس: رویترز