
جام جهانی
تغییر سریع جهت بازی میتواند بزرگترین سلاح ساموراییها مقابل سلسائو باشد
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایواسکور، اگر اهل شبکههای اجتماعی باشید، احتمالاً سالها قبل ویدیوی معروفی را دیدهاید که در آن سه ملیپوش ژاپن برابر ۱۰۰ دانشآموز در یک زمین فوتبال کامل قرار گرفتند. ویدیویی که در نگاه اول بیشتر شبیه یک شوخی بود اما در دل خود نکتهای مهم از فلسفه فوتبال ژاپن را پنهان کرده بود.
در آن ویدیو، هوتارو یاماگوچی، هیروشی کیوتاکه و یوسوکه ایدهگوچی با وجود برتری عددی عجیب حریف، موفق میشدند با پاسهای متوالی توپ را میان خود به گردش درآورند. راز موفقیت آنها ساده بود. هر بار که دانشآموزان به سمت توپ هجوم میبردند، بازی به سرعت به جناح مقابل منتقل میشد. یعنی جایی که یکی از سه بازیکن ژاپن بدون مزاحمت صاحب توپ میشد.
البته باید پذیرفت که آن دانشآموزان از نظر تاکتیکی بیتجربه بودند اما همین ایده ساده، امروز نیز در فوتبال تیم ملی ژاپن دیده میشود. با این تفاوت که این بار مقابل ۱۰ بازیکن حرفهای قرار میگیرد، نه ۱۰۰ کودک.
ژاپن تحت هدایت هاجیمه موریاسو با آرایش ۳-۴-۳ بازی میکند. سیستمی که هنگام مالکیت توپ عملاً به یک خط حمله پنجنفره تبدیل میشود. ویژگی مهم این سبک، ایجاد یک بازیکن آزاد در سمت مخالف جریان بازی است؛ بازیکنی که معمولاً در نقطه کور مدافعان حریف قرار میگیرد و با تغییر سریع جهت بازی، ناگهان صاحب توپ میشود.
اگر این شیوه توانسته بود در آن آزمایش نمادین برابر ۱۰۰ نفر جواب بدهد، شاید حالا عبور از خط دفاعی یک تیم ۱۰ نفره فقط بخشی از همان ایده باشد.
نکته مهم دیگر درباره وینگبکهای ژاپن این است که آنها صرفاً بازیکنانی نیستند که در لحظه آخر وارد محوطه جریمه شوند؛ مانند دنیل مونوز یا دنزل دامفرایس که بیشتر با نفوذهای دیرهنگام شناخته میشوند.
در سمت راست، ریتسو دوان که چپپاست، آزادی عمل دارد تا به داخل زمین حرکت کند و علاوه بر شوتزنی، جهت حمله را تغییر دهد. در سمت دیگر نیز کیتو ناکامورا با وجود بازی در جناح چپ، راستپاست و میتواند هم به داخل بزند و هم با پاسهای قطری جریان بازی را عوض کند.
نمونه روشن این سبک بازی را میشد در نیمه دوم دیدار ژاپن و سوئد که با تساوی ۱-۱ به پایان رسید، مشاهده کرد.
ابتدا دایچی کامادا از مرکز زمین به سمت چپ متمایل شد، با پای راست سانتری عمیق ارسال کرد تا یوکیناری سوگاوارا که به جای دوان در ترکیب حضور داشت، از جناح مخالف به توپ برسد؛ هرچند توپ پیش از ضربه او روی زمین نشست.
سوئد توپ را دفع کرد، اما تنها تا جایی که آئو تاناکا صاحب آن شد. تاناکا بدون معطلی بازی را دوباره به جناح چپ منتقل کرد و کامادا این بار با ضربهای سرضرب دروازه را هدف گرفت، اما توپ مستقیماً به سمت دروازهبان رفت.
همین توالی چندثانیهای، عصاره فوتبال ژاپن است؛ انتقال مداوم بازی از یک سمت به سمت دیگر تا در نهایت بازیکن آزاد در تیر دوم یا جناح مخالف پیدا شود.
حالا این پرسش مطرح میشود که آیا همین الگو میتواند برابر برزیل نیز کارساز باشد؟
شاید پاسخ مثبت باشد؛ زیرا یکی از معدود نقاط ضعف سلسائو دقیقاً در کنارههای خط دفاعی قرار دارد.
دانیلو در پایان این جام جهانی ۳۵ ساله خواهد شد و دیگر آن مدافع سرعتی و انفجاری سالهای گذشته نیست. در سمت چپ نیز داگلاس سانتوس هرگز در سطح بهترین مدافعان کناری جهان قرار نگرفته است.در قلب دفاع اما شرایط متفاوت است. حضور مارکینیوش و گابریل باعث شده برزیل از نظر نبردهای هوایی و دفاع مرکزی یکی از مستحکمترین خطوط دفاعی مسابقات را داشته باشد؛ بنابراین منطقیتر آن است که ژاپن به جای درگیر شدن با این دو مدافع، با تغییر جهتهای سریع بازی، آنها را از جریان حمله خارج کند.مسئله مهم دیگر، واکنش تاکتیکی برزیل به این سبک بازی است.بیشتر تیمهایی که مقابل ژاپن قرار گرفتهاند، برای مقابله با این حملات، یک هافبک را به خط دفاع اضافه کردهاند تا عملاً با پنج مدافع از پنج مهاجم ژاپن دفاع کنند.هلند دقیقاً همین کار را انجام داد؛ فرانکی دییونگ از خط میانی عقب کشید و به مدافعان اضافه شد تا مدافعان کناری بتوانند روی تغییر جهتهای سریع ژاپن تمرکز کنند.اما آیا برزیل نیز چنین راهکاری در اختیار دارد؟آیا کاسمیرو حاضر است همان نقشی را ایفا کند که دییونگ مقابل ژاپن برعهده گرفت؟ آیا رایان، بازیکن جوان برزیل، باید عقبتر بازی کند و این مسئولیت را بپذیرد؟ یا اساساً کارلو آنچلوتی چنین تهدیدی را آنقدر جدی میبیند که بخواهد برای آن راهحل ویژهای طراحی کند؟این مسابقه تنها یک دیدار مرحله حذفی نیست؛ بلکه میتواند یکی از مهمترین تقابلهای این جام جهانی باشد.هرچند فوتبال خود را ورزشی جهانی معرفی میکند، اما واقعیت این است که سالهاست قدرت اصلی این ورزش در اختیار تیمهای اروپای غربی و آمریکای جنوبی بوده است.در این میان، ژاپن همواره به عنوان تیمی شناخته شده که ظرفیت شکستن این انحصار را دارد؛ کشوری با زیرساخت مناسب، بازیکنان منظم، کیفیت فنی بالا و انسجام تاکتیکی مثالزدنی که تحسین بسیاری از مربیان جهان را برانگیخته است.با این حال، ژاپنیها تاکنون هرگز موفق نشدهاند یک مسابقه مرحله حذفی جام جهانی را با پیروزی پشت سر بگذارند.اگر آنها بتوانند برزیل، پرافتخارترین تیم تاریخ جام جهانی، را حذف کنند، این اتفاق فقط یک شگفتی فوتبالی نخواهد بود؛ بلکه میتواند نقطه عطفی در تاریخ فوتبال جهان باشد.از نظر تاکتیکی، همه نشانهها حکایت از آن دارد که شیوه بازی ژاپن دقیقاً همان چیزی است که میتواند برزیل را با دردسر جدی روبهرو کند.