فرانسه، سنگال و زخمی کهنه

سنگال هم از آن شب فقط یک خاطره خوب ندارد. آخرین و تنها کلین‌شیت تاریخ این تیم در جام جهانی، همان برد ۱-۰ مقابل فرانسه در ۲۰۰۲ بود. سنگال در مجموع ۱۲ بازی جام جهانی فقط همان یک بار دروازه‌اش را بسته نگه داشته و در ۱۱ بازی بعدی همیشه گل خورده است.

این تناقض سنگال است. تیمی خطرناک، سریع و پرانرژی اما نه همیشه مطمئن در دفاع. آنها معمولا می‌توانند اول ضربه بزنند اما گل هم می‌خورند. برای فرانسه، همین می‌تواند پنجره ورود به بازی باشد.

سنگال برای چهارمین بار به جام جهانی رسیده است. ۲۰۰۲ تا یک‌چهارم نهایی رفت، ۲۰۱۸ در مرحله گروهی حذف شد و ۲۰۲۲ به یک‌هشتم نهایی رسید. این سومین حضور پیاپی سنگال در جام جهانی است. رکوردی که کنار مراکش و تونس، طولانی‌ترین روند فعال بین تیم‌های آفریقایی است.

مسیر صعودشان هم جدی بود. بدون شکست بالا آمدند و بالاتر از کنگو صدرنشین شدند. در انتخابی هم فرم هجومی‌شان بهتر و بهتر شد. در ۵ بازی اول ۶ گل زدند اما در ۵ بازی آخر ۱۶ گل. یعنی میانگین ۳.۲ گل در هر بازی.

اما هنوز یک حاشیه بزرگ پشت سرشان است. سنگال ابتدا قهرمان جام ملت‌های آفریقا شد اما کنفدراسیون فوتبال آفریقا بعدا تصمیم را برگرداند و جام را به مراکش داد. دلیلش هم جنجال دقایق پایانی روی پنالتی میزبان در فینال بود. جایی که سنگال زمین را ترک کرد.

حالا پاپ تیاو باید تیمش را از آن حاشیه بیرون بکشد. او برای اولین بار به عنوان سرمربی در جام جهانی حضور دارد اما خودش بخشی از تاریخ سنگال است. در برد ۱-۰ مقابل فرانسه در ۲۰۰۲ عضو تیم بود اما بازی نکرد. در همان تورنمنت فقط یک بار به زمین رفت اما همان یک بار تاریخی شد. در یک‌هشتم نهایی مقابل سوئد، پاس گل طلایی آنری کامارا را داد و سنگال را به یک‌چهارم نهایی فرستاد.

تیاو مربی محتاطی نیست. تیمش فعال، هجومی و پر از انتقال‌های سریع است. معمولا از ۴-۳-۳ یا ۴-۲-۳-۱ استفاده می‌کند. بازیکنان کناری را باز نگه می‌دارد، مدافعان کناری را بالا می‌فرستد و عرض زمین را می‌کشد تا برای مهاجمانش فضا بسازد.

خودش هم قبل از بازی گفت از کلمه شگفتی خوشش نمی‌آید: «از نظر سطح، ما ۳ بار پیاپی به جام جهانی رسیده‌ایم و در جام ملت‌های آفریقا هم در ۳ دوره از ۴ دوره فینالیست شده‌ایم. در فوتبال دوست ندارم درباره شگفتی حرف بزنم. همه سخت کار کرده‌اند و ما هم سخت کار می‌کنیم تا بازی را ببریم.»

یعنی سنگال قرار نیست با ذهنیت تیم کوچک وارد زمین شود. آنها خودشان را مدعی یک نتیجه بزرگ می‌دانند و راستش حق هم دارند.

سادیو مانه هنوز چهره اصلی این تیم است. بهترین گلزن تاریخ سنگال در انتخابی جام جهانی هم با ۵ گل بهترین گلزن تیمش بود. او ۳۴ ساله است اما هنوز غریزه گلزنی‌اش را دارد. مانه فقط یک بار در جام جهانی بازی کرده. در ۲۰۱۸ هر ۳ بازی سنگال را انجام داد و جام جهانی ۲۰۲۲ را به دلیل مصدومیت از دست داد.

مانه فقط گلزن نیست. او رهبر پرس سنگال هم هست. در آخرین جام ملت‌های آفریقا ۱۷ بار توپ را در یک‌سوم هجومی پس گرفت. همین توپ‌گیری‌ها به ۴ شوت و یک گل منجر شد. اگر فرانسه در خروج از فشار اشتباه کند، مانه آن‌جا است تا ضربه بزند.

اما خطر سنگال فقط مانه نیست. اسماعیل سار و ایلیمان اندیایه اگر فضا بگیرند، بازی برای فرانسه سخت می‌شود. این همان جایی است که دشان باید مراقب باشد. سنگال شاید توپ را کمتر داشته باشد اما وقتی فضا پیدا کند، مستقیم و سریع ضربه می‌زند.

در سمت فرانسه، همه نگاه‌ها مثل همیشه به کیلیان امباپه است. او در ۲ جام جهانی اخیر ۱۲ گل زده. بیشتر از هر بازیکن دیگری. این عدد او را کنار پله قرار می‌دهد و فقط ۴ گل با رکورد تاریخی میروسلاو کلوزه فاصله دارد.

امباپه در فینال ۲۰۲۲ هت‌تریک کرد و بعد از جف هرست در سال ۱۹۶۶، به دومین بازیکنی شد که در فینال جام جهانی هت‌تریک می‌کند. در انتخابی این جام هم با ۵ گل و ۳ پاس گل، موثرترین بازیکن فرانسه بود. حالا در ۲۷ سالگی، بعد از فصلی با ۴۲ گل برای رئال مادرید، به جام رسیده است. البته در ماه‌های اخیر نگرانی‌هایی درباره وضعیت بدنی‌اش وجود داشته است.

یک بحث دیگر هم دور امباپه هست. دفاع کردن. عثمان دمبله در روزهای قبل از بازی به انتقادها درباره دفاع نکردن امباپه واکنش نشان داد. خود امباپه هم در گفت‌وگو با لو پاریزین گفت باید از نظر دفاعی یک قدم جلوتر برود.

فرانسه با این همه بازیکن هجومی، به تعادل نیاز دارد. مایکل اولیسه، عثمان دمبله، دزیره دوئه و امباپه می‌توانند هر دفاعی را باز کنند اما پشت سرشان باید تیمی باشد که زمین را نگه دارد. اینجا دوباره اسم انگولو کانته مهم می‌شود.

کانته به تیم برگشته تا تعادل را برگرداند. او درباره سنگال گفت: «آنها تعادل خوبی دارند و همین سنگال را به تیمی خیلی سخت و جدی تبدیل می‌کند. بازی با جنبه‌های زیادی تعیین می‌شود اما فکر می‌کنم ما چیزی که برای رقابت با سنگال و بردن این بازی لازم است را داریم.»

کانته یک جمله دیگر هم گفت که بیشتر به فضای فرانسه مربوط بود: «همه می‌خواهیم در این جام خوب کار کنیم. همه می‌خواهیم بخشی از این تیم باشیم. همه مهم‌اند و همه باید برای هدف کلی که دنبال می‌کنیم، درگیر باشند.»

فرانسه از نظر ساختار هم تیمی منعطف است. دشان می‌تواند با دفاع ۳ نفره یا ۴ نفره بازی کند. تیمش از عقب زمین منظم بالا می‌آید، از مدافعان کناری نامتقارن استفاده می‌کند و تلاش دارد توپ را سریع به یک‌سوم پایانی برساند. بعد از گرفتن توپ هم دنبال ضدحمله سریع است.

در دفاع هم گاهی بالا پرس می‌کند و گاهی در میانه زمین منتظر محرک می‌ماند. پاس بد حریف، کنترل اول ضعیف، لو رفتن توپ یا پاس رو به عقب، همان لحظه‌ای است که فرانسه فشار را شروع می‌کند.

قدرت فرانسه فقط در خط حمله نیست. در رتبه‌بندی یوفا، این تیم کمترین تعداد شوت را به حریفان داده است. فقط ۲۳ شوت در ۶ بازی. میانگین شوت در چارچوب حریفان مقابل فرانسه هم ۱.۳ در هر بازی بوده و فقط انگلیس با ۰.۸ آمار بهتری داشته است.

از آن طرف، فرم مایکل اولیسه هم برای فرانسه یک برگ مهم است. او در انتخابی جام جهانی با پاس‌های عمقی خود ۱۱ پاس گل برای فرانسه ساخت. بالاترین عدد بین بازیکنان اروپایی، در کنار مارتین اودگارد. برای همین بی‌دلیل نیست که درباره مسیر او تا سطح توپ طلا هم حرف زده می‌شود.

اما فرانسه ضعف هم دارد. وقتی حریف توپ را می‌دهد، عقب می‌نشیند و دفاع فشرده و کم‌ارتفاع می‌چیند، فرانسه گاهی در پاس‌های عرضی گیر می‌کند. اگر بازیکنان کناری نبردهای تک‌به‌تک را نبرند، خطر واقعی کم می‌شود. بعد از رفتن آنتوان گریزمان هم در مرکز زمین یک خلا خلاقیت دیده می‌شود.

دشان در این جام با یک موضوع تازه هم کار دارد. وقفه‌های آب‌خوری حدود دقیقه ۲۳ هر نیمه. او این ۳ دقیقه را فقط استراحت نمی‌داند. برایش فرصتی است تا بازیکنان را نزدیک خودش جمع کند و درباره ۲۲ یا ۲۳ دقیقه‌ای که گذشته، چند چیز را اصلاح کند.

دشان می‌گوید با گرما همه تحت فشارند اما این وقفه‌ها بازی را به ۴ بخش تقسیم می‌کند. دیگر فقط ۲ نیمه نیست. بازی عملا چهار تکه شده و مربی و بازیکن باید خودش را با این واقعیت جدید وفق بدهد. مقابل تیمی مثل سنگال، شاید همین توقف‌ها برای تنظیم ریتم بازی مهم شوند.

گروه فرانسه هم آنقدر ساده نیست که بشود اشتباه کرد. بعد از سنگال، بازی با عراق می‌آید و بعد نروژ. روی کاغذ فرانسه باید عراق را ببرد اما دشان و تیمش بهتر از هر کسی می‌دانند بازی اول مسیر را می‌سازد. نروژ هم در نظر خیلی‌ها یک تیم خطرناک است.

شاید با فرمت جدید، یک برد برای صعود به عنوان تیم سوم کافی باشد. اما این برای فرانسه شوخی است. فرانسه باید صدرنشین شود. باید از همان بازی اول پیام بدهد. باید ریتم بگیرد و سطحی را پیدا کند که در مراحل بعدی به آن نیاز دارد.

این بازی فقط شروع فرانسه نیست. شروع آخرین جام جهانی دشان است. فرصتی برای امباپه تا به رکوردها نزدیک‌تر شود. صحنه‌ای برای اولیسه تا نشان بدهد چرا اینقدر درباره‌اش حرف می‌زنند. امتحانی برای کانته تا تعادل تیم را برگرداند. برای سنگال هم، یک فرصت دیگر برای زنده کردن همان خاطره قدیمی است.

فرانسه مدعی است اما سنگال بلد است چطور مدعی‌ها را بترساند. ۲۰۰۲ را فراموش نکنید.

عکس: رویترز