
جام جهانی
چرا دیدار ردهبندی جام جهانی با وجود بیمیلی تیمها، هنوز اهمیت دارد؟
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایواسکور، جام جهانی ۲۰۲۶ پس از ۱۰۲ مسابقه به دو بازی پایانی رسیده است. یکی فینال جام جهانی است؛ بزرگترین مسابقه فوتبال که میتواند میراث بازیکنان را تغییر دهد، تاریخ بسازد و قهرمان جهان را مشخص کند.
بازی دیگر اما روز شنبه برگزار میشود؛ دیدار ردهبندی میان فرانسه و انگلیس.
همین تفاوت کافی است تا حالوهوای دو مسابقه کاملاً متفاوت باشد. در روزهای اخیر، پس از شکست فرانسه و انگلیس در نیمهنهایی، بیشتر صحبتها درباره این بوده که دو تیم باید برای انجام وظیفه خود چند روز دیگر در آمریکا بمانند.
هیچکدام از دو تیم نمیخواستند شنبه در میامی بازی کنند. هر دو ترجیح میدادند ۲۴ ساعت بعد در نیوجرسی برای قهرمانی جهان به میدان بروند. با این حال، دیدار ردهبندی هنوز فرصتی است تا تورنمنت را با یک پیروزی تمام کنند.
فیفا این مسابقه را «فینال برنز» مینامد و به تیم پیروز مدال برنز میدهد. مشخص نیست این مدالها در ویترین بازیکنان قرار میگیرند یا در کشو باقی میمانند اما کرواسی پس از شکست مراکش در سال ۲۰۲۲، مقام سوم را مثل یک قهرمانی جشن گرفت.
کسب رتبه سوم جام جهانی هنوز دستاورد کوچکی نیست. علاوه بر این، تیم برنده ۲۹ میلیون دلار پاداش میگیرد و سهم تیم چهارم ۲۷ میلیون دلار خواهد بود. یعنی پیروزی در بازی ردهبندی، ۲ میلیون دلار ارزش مالی بیشتری دارد.
با وجود این، دیدار ردهبندی برای بسیاری از هواداران شبیه یک مسابقه دوستانه یا نمایشی است.
جام جهانی بهجز دو دوره، همیشه دیدار ردهبندی داشته است. این مسابقه در نخستین دوره رقابتها در سال ۱۹۳۰ برگزار نشد و جام جهانی ۱۹۵۰ نیز ساختار متفاوتی داشت.
دیدار ردهبندی همچنان یک مسابقه رسمی جام جهانی است. بازیکنان میتوانند تعداد بازیها، گلها و پاس گلهای خود را افزایش دهند و حتی سرنوشت جوایز فردی را تغییر دهند.
این بار کیلیان امباپه، هری کین یا جود بلینگام میتوانند پیش از فینال روز یکشنبه، از لیونل مسی در رقابت کفش طلا عبور کنند.
بازیکنان در گذشته نیز از همین مسابقه برای کامل کردن آمار خود استفاده کردهاند. ژوست فونتن با وجود اینکه فقط در یک بازی ردهبندی حضور داشت، بهترین گلزن تاریخ این مسابقات است.
فونتن در پیروزی ۶ بر ۳ فرانسه مقابل آلمان غربی در سال ۱۹۵۸ چهار گل به ثمر رساند. او با این چهار گل، مجموع گلهایش در آن دوره را به ۱۳ رساند؛ رکوردی که همچنان بیشترین تعداد گل یک بازیکن در یک دوره جام جهانی است.
رکورد سریعترین گل تاریخ جام جهانی نیز در دیدار ردهبندی ثبت شده است. هاکان شوکور در سال ۲۰۰۲ تنها پس از ۱۱ ثانیه دروازه کرهجنوبی را باز کرد و ترکیه در نهایت آن مسابقه را ۳ بر ۲ برد.
بازیهای ردهبندی معمولاً پرگل هستند. در ۲۰ مسابقه ردهبندی تاریخ جام جهانی، ۷۶ گل به ثمر رسیده که میانگین ۳.۸ گل در هر بازی را میسازد.
در میان مراحل جام جهانی که حداقل شش مسابقه داشتهاند، فقط فینال میانگین گل بیشتری دارد. در ۲۱ فینال مستقل جام جهانی، ۸۰ گل به ثمر رسیده که میانگین ۳.۸۱ گل در هر بازی است.
بنابراین نمیتوان بهسادگی گفت بازیهای ردهبندی فقط بهدلیل بیتوجهی تیمها پرگل میشوند. مهمترین مسابقه تورنمنت نیز تقریباً همین میانگین را دارد. شاید تیمها در دیدار ردهبندی بهدلیل بیانگیزگی گل بخورند و در فینال بهدلیل فشار و استرس.
آلمان با پنج حضور، بیش از هر تیم دیگری در دیدار ردهبندی جام جهانی بازی کرده و با چهار پیروزی، رکورددار برد در این مسابقه نیز محسوب میشود.
برزیل با چهار حضور در رتبه بعدی قرار دارد و دو بار برنده شده است. لهستان، کرواسی و فرانسه نیز هر کدام دو پیروزی در بازی ردهبندی دارند.
این چهارمین حضور فرانسه در دیدار ردهبندی خواهد بود و نخستین بار از سال ۱۹۸۶ است که خروسها در این مسابقه به میدان میروند.
فرانسه دو بار بازی ردهبندی را برده و یک بار شکست خورده است. تنها باخت این تیم در سال ۱۹۸۲ و با نتیجه ۳ بر ۲ مقابل لهستان رقم خورد.
انگلیس اما هیچوقت این مسابقه را نبرده است. سهشیرها در سال ۱۹۹۰ با نتیجه ۲ بر یک مقابل ایتالیا شکست خوردند و در سال ۲۰۱۸ نیز ۲ بر صفر مغلوب بلژیک شدند.
دیدار ردهبندی جام جهانی هیچوقت به ضربات پنالتی نرسیده و فقط یک بار وارد وقت اضافه شده است. فرانسه در سال ۱۹۸۶ پس از وقت اضافه، بلژیک را ۴ بر ۲ شکست داد.
شاید بازیکنان آنقدر برای بازگشت به خانه عجله دارند که ناخودآگاه تلاش میکنند مسابقه بیشتر از ۹۰ دقیقه طول نکشد.
دادههای اپتا از جامهای جهانی ۱۹۶۶ تا ۲۰۲۲ نیز تصویر جالبی ارائه میدهد. با کنار گذاشتن گلهای به خودی، در بازیهای ردهبندی ۵۰ گل از مجموع ۵۲.۸ گل مورد انتظار به ثمر رسیده است.
این مرحله بهطور متوسط در هر مسابقه تنها ۰.۱۹ گل کمتر از xG ثبت کرده که کمترین افت نسبت به گل مورد انتظار در میان تمام مراحل جام جهانی است.
این اختلاف در نیمهنهایی منفی ۰.۴۲، فینال منفی ۰.۶۰، یکچهارم نهایی و مرحله گروهی منفی ۰.۶۵ و مرحله یکهشتم نهایی منفی ۰.۷۹ گل در هر بازی بوده است.
تغییرات ترکیب نیز یکی از ویژگیهای همیشگی بازی ردهبندی است. سرمربیان معمولاً این مسابقه را فرصتی برای استفاده از بازیکنانی میدانند که در طول تورنمنت کمتر بازی کردهاند.
از جام جهانی ۲۰۰۶ به بعد، سرمربیان برای مسابقات نیمهنهایی بهطور متوسط ۱.۵ تغییر در ترکیب اصلی خود ایجاد کردهاند. این میانگین برای فینالهای سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۲ تنها ۰.۶ تغییر بوده است.
در دیدارهای ردهبندی بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۲ اما سرمربیان بهطور متوسط ۳.۹ بازیکن ترکیب اصلی را تغییر دادهاند. وقتی فقط مدال برنز در میان است، مربیان راحتتر به چهرههای تازه فرصت میدهند.
با وجود این، فرانسه و انگلیس هنوز دلایل کافی برای جدی گرفتن مسابقه دارند. این آخرین بازی دیدیه دشان روی نیمکت فرانسه خواهد بود اما توماس توخل امیدوار است آخرین حضورش بهعنوان سرمربی انگلیس نباشد. قرارداد او تا پایان یورو ۲۰۲۸ اعتبار دارد.
برخی بازیکنان نیز ممکن است آخرین فرصت خود برای حضور در یک مسابقه جام جهانی را تجربه کنند. فارغ از ارزش مدال برنز، غرور حرفهای میتواند این بازی را به مسابقهای جذاب تبدیل کند.
هیچکس برای کسب رتبه سوم به آمریکای شمالی نرفته بود اما وقتی فینال از دست رفته، شاید بهترین کار این باشد که از بدترین موقعیت، بهترین نتیجه ممکن ساخته شود.
عکس: رویترز