به گزارش فایو اسکور، جام جهانی ۲۰۲۶ از چند جهت قرار است یک تورنمنت بیسابقه باشد و یکی از مهمترین دلایلش، تعداد زیاد تغییرات قانونی است.
فیفا برای این رقابتها ۱۱ اقدام ویژه در نظر گرفته است. پیرلوئیجی کولینا، رئیس داوران فیفا، میخواهد سرعت بازیها بالاتر برود و احتمال اشتباههایی که میتوانند سرنوشت مسابقه را عوض کنند، کمتر شود.
البته این تغییرات فقط مخصوص جام جهانی نیست. باید به آنها عادت کرد، چون بیشترشان فصل آینده در لیگ برتر انگلیس، لیگ فوتبال انگلیس و لیگ برتر اسکاتلند هم اجرا خواهند شد.
در قوانین تازه، VAR اختیارات بیشتری دارد. از طرف دیگر، فیفا چند راهکار برای حفظ ریتم بازی و جلوگیری از وقتکشی در نظر گرفته و چند تغییر هم مستقیم به رفتار بازیکنان مربوط میشود.
اینها مهمترین تغییراتی است که باید قبل از شروع جام جهانی بدانید.
صرفهجویی در زمان ضربه دروازه، اوت و تعویضها
وقتکشی برای کولینا موضوع تازهای نیست. چند سال است که او روی این مسئله حساسیت زیادی دارد.
در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، کولینا از داوران خواست زمانهای تلفشده را دقیق حساب کنند و همه را به وقت اضافه اضافه کنند. نتیجه هم مشخص بود. بازیهای ابتدایی آن جام همگی از ۱۰۰ دقیقه عبور کردند. در برد ۶ بر ۲ انگلیس مقابل ایران هم در مجموع دو نیمه، ۲۴ دقیقه وقت اضافه اعلام شد.
اما برنامه فیفا برای جام جهانی ۲۰۲۶ کمی متفاوت است. این بار هدف فقط اضافه کردن زمان تلفشده نیست. فیفا میخواهد بازیکنان را مجبور کند سریعتر بازی را ادامه بدهند تا اصلاً آن زمان از بین نرود.
ایده اصلی هم سختگیری کور نیست. فیفا دنبال ابزارهای بازدارنده است تا بازیکنان بدانند وقتکشی میتواند مستقیماً به ضرر تیمشان تمام شود.
یکی از تغییرات مهم، شمارش ۵ ثانیهای برای ضربه دروازه و پرتاب اوت است. اگر بازیکنی عمداً شروع دوباره بازی را عقب بیندازد، ضربه دروازه میتواند به کرنر برای حریف تبدیل شود و پرتاب اوت هم ممکن است به تیم مقابل داده شود.
این شمارش از لحظهای که توپ از زمین بیرون میرود شروع نمیشود. داور زمانی آن را فعال میکند که تشخیص بدهد بازیکن بیش از حد برای شروع دوباره بازی وقت میگیرد.
داور این شمارش را مثل قانون ۸ ثانیه دروازهبانها نشان میدهد. یعنی با بالا و پایین بردن دست، شمارش را برای همه قابل دیدن میکند.
این قانون بیش از همه برای دروازهبانهایی بازدارنده است که در دقایق پایانی، ضربههای دروازه را خیلی دیر میزنند. قبلاً داور عملاً فقط یک ابزار داشت، کارت زرد. اما دروازهبان میتوانست باز هم وقتکشی کند، چون میدانست داور بهراحتی کارت زرد دوم نمیدهد تا مجبور شود او را اخراج کند.
حالا فیفا امیدوار است خطر دادن یک کرنر به حریف، آن هم کرنری که ممکن است به گل تبدیل شود، بازدارندهتر از کارت زرد باشد.
قانون تازه دیگر به تعویضها مربوط است. بازیکنی که قرار است تعویض شود، فقط ۱۰ ثانیه فرصت دارد از نزدیکترین نقطه زمین خارج شود. اگر این کار را انجام ندهد، بازیکن جایگزین حداقل برای یک دقیقه اجازه ورود به زمین را نخواهد داشت و تیم باید با ۱۰ بازیکن بازی کند.
البته چند استثنا وجود دارد. اگر بازیکن مصدوم باشد یا خروج او از نزدیکترین نقطه زمین مشکل امنیتی ایجاد کند، این قانون اجرا نمیشود. مورد دوم البته در جام جهانی بعید است مسئلهای جدی باشد.
قانون جدید میگوید بازیکن جایگزین تا توقف بعدی بازی هم نمیتواند وارد زمین شود. یعنی در عمل ممکن است یک تیم فقط یک دقیقه نه، بلکه چند دقیقه با ۱۰ نفر بازی کند.
نمونهاش بازی دوستانه ژاپن و ایسلند در ۳۱ مه بود. یک بازیکن ایسلند برای خروج از زمین بیش از حد وقت گرفت و تیمش مجبور شد بیش از دو دقیقه با ۱۰ نفر بازی کند. اولین توقف بازی زمانی اتفاق افتاد که کوکی اوگاوا تنها گل مسابقه را برای ژاپن زد.
هدف این قانون این نیست که تیمها واقعاً با ۱۰ نفر بمانند. هدف این است که بازیکنان آنقدر از پیامدش بترسند که هنگام تعویض وقت تلف نکنند.
ورود فیزیوتراپ، خروج یک دقیقهای بازیکن
در چند فصل اخیر، هواداران لیگ برتر انگلیس و لیگ فوتبال انگلیس دیدهاند که اگر فیزیوتراپ وارد زمین شود، بازیکن مصدوم بعد از درمان باید ۳۰ ثانیه بیرون بماند.
حالا این زمان به یک دقیقه افزایش پیدا کرده است. این قانون هم فقط مخصوص جام جهانی نیست و وارد قوانین اصلی فوتبال میشود. یعنی همه لیگها و رقابتها باید فصل آینده آن را اجرا کنند.
فیفا ابتدا در جام عرب ماه دسامبر، زمان دو دقیقه را امتحان کرده بود، اما لیگهای داخلی با آن مخالفت کردند. در نهایت یک دقیقه به عنوان راهحل میانی پذیرفته شد.
با این حال، نگرانیهایی هم وجود دارد. بعضیها معتقدند یک دقیقه زمان زیادی است و ممکن است بازیکنی که واقعاً مصدوم شده، بهنوعی تنبیه شود. حتی ممکن است بازیکنان از ترس اینکه تیمشان را در موقعیت بد بگذارند، کمتر درخواست فیزیوتراپ کنند.
البته این قانون چند استثنا دارد. اگر دروازهبان مصدوم شود، بازیکن میتواند سریع برگردد. اگر دروازهبان و یک یا چند بازیکن همتیمی با هم برخورد کنند هم همینطور. در مصدومیتهای شدید، مخصوصاً ضربه به سر و مواردی مثل ضربه مغزی، بازگشت مستقیم ممکن است. اگر بازیکن مصدوم شود و بازیکن حریف کارت زرد یا قرمز بگیرد، او هم لازم نیست یک دقیقه بیرون بماند. همینطور اگر پنالتی اعلام شود و بازیکن مصدوم قرار باشد پنالتی را بزند.
پایان تایماوت تاکتیکی دروازهبانها؟
در فصلهای اخیر، «تایماوت تاکتیکی دروازهبان» به یکی از بحثهای داغ فوتبال تبدیل شده است.
ماجرا ساده است. مربی میخواهد دستور تازهای به بازیکنان بدهد یا ریتم تیم حریف را قطع کند. دروازهبان روی زمین مینشیند و برای فیزیوتراپ علامت میدهد. بقیه بازیکنان سریع کنار زمین و نزدیک محوطه فنی جمع میشوند و مربی صحبتش را میکند. وقتی پیام منتقل شد، دروازهبان بلند میشود و بازی ادامه پیدا میکند.
قانونگذاران فوتبال تا امروز نتوانستهاند راهحل قطعی برای این مسئله پیدا کنند. اما کولینا به مربیان ۴۸ تیم جام جهانی گفته وقتی دروازهبان مصدوم میشود، بازیکنان اجازه ندارند به سمت محوطه فنی بروند.
این تصمیم فقط بخشی از مشکل را حل میکند. چون هنوز ممکن است تیمها از همین روش فقط برای شکستن ریتم حریف در دقایق پایانی استفاده کنند.
از طرف دیگر، کارایی این تصمیم هم محل بحث است. چون مربیان در هر نیمه یک وقفه سه دقیقهای برای نوشیدن آب دارند و همان خودش میتواند یک تایماوت طبیعی باشد.
نکته مهمتر اینکه اجرای این قانون هم ساده نیست. داوران برای این مورد نمیتوانند کارت زرد بدهند یا برخورد انضباطی انجام دهند. پس اینکه دقیقاً چطور جلوی بازیکنان گرفته میشود، هنوز سؤال مهمی است.
VAR بیشتر، خیلی بیشتر
این احتمالاً خبری نیست که خیلی از هواداران دوست داشته باشند بشنوند، اما VAR در جام جهانی چهار حوزه تازه را هم پوشش میدهد.
اولین مورد، بررسی درست بودن کرنر است. VAR بررسی میکند که آیا کرنر درست اعلام شده یا نه. اما برعکس آن انجام نمیشود. یعنی اگر داور ضربه دروازه بدهد، در حالی که باید کرنر اعلام میشد، VAR وارد نمیشود.
فیفا میگوید این بررسی نباید باعث تأخیر شود و باید قبل از زدن کرنر تمام شود. به طور میانگین، بین اعلام کرنر و زدن آن حدود ۲۵ ثانیه زمان وجود دارد و فیفا فکر میکند همین زمان برای بررسی کافی است.
فیفا در این زمینه یک مزیت هم دارد. تیم VAR در جام جهانی بزرگتر از بسیاری از رقابتهای دیگر است. علاوه بر این، فناوری تازهای به نام «خارج از محدوده» هم وجود دارد که میتواند نشان بدهد آخرین تماس توپ با کدام بازیکن بوده است. البته ممکن است این فناوری برای اصلاح سریع تصمیم کرنر کمی کند باشد.
این قانون فقط در رقابتهایی اجرا میشود که خودشان آن را انتخاب کنند. به همین دلیل انتظار نمیرود لیگ برتر انگلیس سراغش برود.
مورد دوم، اخراج با دو کارت زرد است. VAR میتواند کارت زرد دوم بازیکنی را که در نهایت اخراج شده بررسی کند.
اما اگر بازیکنی یک کارت زرد داشته باشد و احتمال کارت زرد دوم مطرح شود، VAR وارد نمیشود. نکته مهم این است که باید در اعلام خطا اشتباه واضح وجود داشته باشد، نه فقط اختلاف نظر درباره اینکه کارت دادن درست بوده یا نه.
مورد سوم، خطای مهاجم قبل از شروع دوباره بازی است. IFAB به فیفا اجازه داده اگر این نوع خطا مستقیم به گل، پنالتی یا جریمه انضباطی منجر شود، VAR آن را بررسی کند.
کولینا برای توضیح این مورد، نمونهای از بازی انگلیس در ماه مارس آورد. آدام وارتون قبل از گل بن وایت، مسیر حرکت خوسه ماریا خیمنز از اروگوئه را بست. آن زمان VAR نمیتوانست گل را مردود کند، اما در جام جهانی چنین کاری ممکن خواهد بود.
در چنین شرایطی، بازی با تکرار کرنر از سر گرفته میشود. دلیلش هم این است که وقتی توپ هنوز در جریان نیست، نمیتوان ضربه آزاد اعلام کرد.
به همین دلیل، VAR نمیتواند خطاهای دفاعی قبل از شروع دوباره بازی را بررسی کند. چون وقتی توپ هنوز در جریان نیست، امکان اعلام پنالتی وجود ندارد.
IFAB بعد از پایان تورنمنت دوباره این قانون را بررسی خواهد کرد.
مورد چهارم، اشتباه در تشخیص هویت بازیکن است. این یک مورد بسیار خاص است که کولینا درخواستش را داده بود. اگر به بازیکنی کارت زرد یا قرمز داده شود، اما خطا در واقع توسط بازیکن تیم مقابل انجام شده باشد، تصمیم میتواند اصلاح شود.
اختیارات تازه برای کنترل رفتار بازیکنان
فیفا از دو اتفاق انضباطی پرسر و صدا در اوایل امسال ناراضی بود و نمیخواهد مشابه آنها در جام جهانی تکرار شود.
هر دو مورد برای این تورنمنت به شکل انتخابی اجرا میشوند.
مورد اول مربوط به بازیکنی است که در یک موقعیت درگیری، دهانش را میپوشاند. در چنین شرایطی، داور میتواند او را اخراج کند.
این تصمیم بعد از پرونده جیانلوکا پرستیانی، وینگر بنفیکا، مطرح شد. او پس از اعتراف به استفاده از ادبیات همجنسگراستیزانه علیه وینیسیوس جونیور، بازیکن رئال مادرید، در یک بازی لیگ قهرمانان در ماه فوریه، از سوی یوفا ۶ جلسه محروم شد.
کولینا درباره این قانون گفت: «اگر گفتوگو دوستانه باشد، بازیکنان میتوانند بدون هیچ مشکلی این کار را ادامه بدهند.»
او ادامه داد: «وقتی گفتوگو حالت درگیری دارد، پوشاندن دهان یعنی احتمالاً دارید کار بسیار اشتباهی انجام میدهید و جریمه آن کارت قرمز است.»
مورد دوم، ترک زمین برای اعتراض به تصمیم داور است. از این به بعد، اگر بازیکنی برای اعتراض به تصمیم داور زمین را ترک کند، داور میتواند به او کارت قرمز بدهد.
این قانون واکنشی به جنجال فینال جام ملتهای آفریقا در ۱۸ ژانویه است.
سنگال در مسابقهای مراکش را ۱ بر صفر شکست داد، اما بازی تحت تأثیر یک صحنه جنجالی قرار گرفت. زمانی که در وقتهای تلفشده و در حالی که مسابقه بدون گل بود، به سود میزبان پنالتی اعلام شد، بازیکنان سنگال از ادامه بازی خودداری کردند.
بعد از حدود ۱۷ دقیقه تأخیر، بازیکنان بالاخره به زمین برگشتند. براهیم دیاز، مهاجم رئال مادرید، پنالتی را از دست داد. بعد هم پاپ گیه، هافبک ویارئال، در دقیقه چهارم وقت اضافه گل پیروزی را زد.
در ماه مارس، مراکش برنده اعلام شد، چون کنفدراسیون فوتبال آفریقا، CAF، نتیجه بازی را برگرداند.
