
جام جهانی
۱۴ گل به خودی در جام جهانی ۲۰۲۶ ثبت شده و رکورد تاریخی این آمار شکسته شده است
نوشته بابک شیرآقایی
به گزارش فایواسکور، لیونل مسی با هفتمین گل خود در صدر رقابت کفش طلا قرار دارد اما داستان عجیبتر جام جهانی ۲۰۲۶ جای دیگری نوشته شده است. تا اینجای تورنمنت، گلهای به خودی دو برابر گلهای کاپیتان آرژانتین بودهاند. عدد ۱۴ برای گل به خودی، جام جهانی ۲۰۲۶ را وارد منطقهای کرده که پیش از این در تاریخ رقابتها دیده نشده بود.
در این جام جهانی ۱۴ گل به خودی ثبت شده است. این عدد رکورد قبلی تاریخ جام جهانی را شکست. رکورد قبلی با ۱۲ گل به خودی در جام جهانی ۲۰۱۸ ثبت شده بود و همان زمان هم عددی غیرعادی به نظر میرسید. حالا جام جهانی ۲۰۲۶ از آن رکورد عبور کرده و هنوز مسابقات زیادی تا پایان تورنمنت باقی مانده است.
تا پیش از جام جهانی ۲۰۱۸، بیشتر دورههای جام جهانی بین ۳ تا ۶ گل به خودی داشتند. جام جهانی ۲۰۲۲ حتی فقط ۲ گل به خودی داشت. همین مقایسه نشان میدهد ۲۰۲۶ فقط به خاطر چند اشتباه پراکنده عجیب نشده است. این دوره به شکل واضحی به تورنمنت گلهای به خودی تبدیل شده است.
بخش مهمی از این آمار در مرحله گروهی ساخته شد. ۱۲ گل به خودی در همان مرحله گروهی به ثبت رسید و این عدد به تنهایی با رکورد کل جام جهانی ۲۰۱۸ برابر بود. بعد از آن، ۲ گل به خودی دیگر در بازیهای حذفی روز جمعه ثبت شد و رکورد تاریخی را شکست. یعنی تورنمنتی که در پایان مرحله گروهی به رکورد رسیده بود، در شروع مرحله حذفی از رکورد عبور کرد.
اولین گل به خودی مهم مرحله حذفی را محمد هانی مقابل استرالیا زد. او روی ضربه ایستگاهی استرالیا آخرین بازیکنی بود که توپ را لمس کرد و همین ضربه، بازی مصر و استرالیا را مساوی کرد. مسابقه در نهایت به ضربات پنالتی کشیده شد و مصر با برتری در پنالتیها صعود کرد اما گل به خودی هانی یکی از لحظات تعیینکننده بازی بود.
محمد هانی پیش از آن هم در تساوی ۱-۱ مصر مقابل بلژیک در مرحله گروهی گل به خودی زده بود. با این اتفاق، هانی به اولین بازیکن تاریخ جام جهانی تبدیل شد که در یک دوره از رقابتها ۲ گل به خودی ثبت میکند. این رکورد برای مدافعی که تیمش به مرحله بعد رسیده، عجیبتر هم به نظر میرسد. مصر صعود کرد اما نام هانی هم به شکلی ناخواسته وارد تاریخ شد.
در بازی آرژانتین و کیپورد هم گل تعیینکننده با گل به خودی ثبت شد. این گل ابتدا به نام کریستین رومرو و روی کرنر لیونل مسی نوشته شده بود اما آخرین لمس توپ به دینی بورخس رسید. توپ بعد از برخورد با بازیکن کیپورد از ووزینیا عبور کرد و آرژانتین با همین گل از یک بازی سخت جان سالم به در برد. این گل، عدد گلهای به خودی جام را یک پله بالاتر برد و رکورد را سنگینتر کرد.
گلهای به خودی از همان شروع تورنمنت هم نقش مهمی داشتند. دامیان بوبادیا، بازیکن پاراگوئه، اولین گل به خودی جام را در شکست ۴-۱ تیمش مقابل آمریکا ثبت کرد. در بازی دوم آمریکا مقابل استرالیا هم دوباره همین اتفاق رخ داد و گل اول آمریکا با گل به خودی کامرون برجس به ثمر رسید. آمریکا تنها تیم این جام است که از ۲ گل به خودی در یک تورنمنت سود برده است.
این آمار آمریکا را کنار فرانسه ۲۰۱۴ قرار داد. فرانسه در جام جهانی ۲۰۱۴ از ۲ گل به خودی در یک تورنمنت سود برده بود و حالا آمریکا هم به همان عدد رسیده است. این موضوع نشان میدهد گل به خودی فقط یک اتفاق دفاعی نیست. گاهی سبک حمله، فشار روی مدافع و ارسالهای پیاپی باعث میشود اشتباه حریف به بخشی از برنامه هجومی یک تیم تبدیل شود.
دلیل سادهتر افزایش گلهای به خودی، بزرگتر شدن جام جهانی است. جام جهانی ۲۰۲۶ با ۴۸ تیم برگزار میشود و طبیعی است وقتی تعداد تیمها و مسابقات بیشتر میشود، تعداد اتفاقات نادر هم بالا برود. گل به خودی معمولا حادثهای کمتکرار است اما وقتی بازیها بیشتر میشوند، احتمال رخ دادن چنین اشتباهاتی هم افزایش پیدا میکند.
با این حال فقط افزایش تعداد بازیها همه چیز را توضیح نمیدهد. فاصله کیفی بین بعضی تیمها در این جام محسوس بوده است. بسیاری از گلهای به خودی را تیمهایی زدهاند که در نقش تیم ضعیفتر بازی کردهاند و زیر فشار دائمی قرار داشتهاند. تیمهایی مثل کیپورد، اردن و ازبکستان به عنوان تیمهای تازهوارد، یا قطر که در مسیر حذف شدن ۲ گل به خودی ثبت کرد، نمونههایی از همین روند هستند.
این گلها اغلب در لحظاتی به وجود آمدهاند که تیمهای ضعیفتر مجبور بودهاند مقابل حملات سریع، ضربات ایستگاهی یا فشار سنگین داخل محوطه دفاع کنند. وقتی مدافع زیر فشار زمان تصمیمگیری کمی دارد، اشتباه فقط یک لغزش فردی نیست. آن اشتباه نتیجه سرعت بازی، کیفیت ارسال، فشار مهاجم و ترس از ضربه نهایی است.
جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر فوتبالی تورنمنت موفقی بوده اما این آمار یک شکاف مهم را هم نشان میدهد. وقتی تیمهای قدرتمند با فشار بالا و بازیکنان نخبه به محوطه تیمهای ضعیفتر حمله میکنند، مدافعان بیشتر در موقعیتهای اضطراری قرار میگیرند. گل به خودی در چنین شرایطی اتفاقی تصادفی به نظر میرسد اما پشت آن معمولا یک زنجیره فنی وجود دارد.
به همین دلیل، گل به خودیهای این جام فقط بدشانسی نیستند. بخشی از آنها از دفاعهای آشفته میآیند، بخشی از دروازهبانیهای اشتباه و بخشی از فشار تیمهایی که با ریتم بالاتر بازی میکنند. وقتی کیفیت فردی مهاجمان بزرگ با دفاعهای تحت فشار برخورد میکند، توپ گاهی بدون اینکه مهاجم آخرین ضربه را بزند، وارد دروازه میشود.
عدد ۱۴ هنوز میتواند بالاتر برود. مرحله حذفی تازه شروع شده و تیمها در این بخش بیشتر برای زنده ماندن میجنگند. هرچه بازیها فشردهتر شود، هرچه دقایق پایانی حساستر شود و هرچه تیمها بیشتر عقب بنشینند، احتمال اشتباه در محوطه هم بیشتر میشود.
در تورنمنتی که مسی با ۷ گل در مسیر کفش طلاست، گل به خودی با ۱۴ مورد فعلا داستان بزرگتر را ساخته است. جام جهانی ۲۰۲۶ فقط جام ستارهها نیست. این جام تا اینجا، جام مدافعانی هم بوده که زیر فشار، توپ را به اشتباه وارد دروازه خودی کردهاند.
عکس: رویترز